Ο Άλλος Μελιγαλάς

Ο Άλλος Μελιγαλάς

Τον Μάρτιο του 1944, στον Μελιγαλά, εγκαθίσταται μια ισχυρή βάση των Ταγμάτων Ασφαλείας, το λεγόμενο "Τάγμα Στούπα". Πολύ γρήγορα, η κωμόπολη της Μεσσηνίας, θα μετατραπεί σε μια ιδιόρρυθμη πρωτεύουσα μιας σατραπείας, με καθαρά ανατολικού-ασιατικού τύπου χαρακτηριστικά και θα αποκτήσει μια σκοτεινή και άσχημη φήμη οποία θα διαδοθεί σχεδόν σε ολόκληρη την Ελλάδα. Η κωμόπολη κατάντησε σε φυλακή, κέντρο βασανισμών, τόπος εκτελέσεων, μα πάνω από όλα πηγή απίστευτων αυθαιρεσιών σε βάρος των κατοίκων της Πελοποννήσου.

Τα βασικά γνωρίσματα αυτής της "διακυβέρνησης" από τις αρχές των Ταγμάτων Ασφαλείας, δεν είναι πολύ δύσκολο να τα συμπεράνει κανείς. Συνοψίζονται στις λέξεις, βία, αυθαιρεσία, λεηλασίες - εν γένει ένα ανεπανάληπτο όργιο εγκληματικών πράξεων. Πάντα στο όνομα της εθνικοφροσύνης και με ιδεολογική σημαία τα επιχειρήματα του χυδαίου αντικομμουνισμού του εγχώριου δοσιλογισμού και μειοδοσίας.

Η βία, στρεφόταν όχι μόνο ενάντια στα μέλη των οικογενειών των Εαμιτών. Στην κυριολεξία ήταν τυφλή, ενάντια "δικαίων και αδίκων". Τις πιο πολλές φορές, τα κίνητρα ήταν εντελώς ταπεινά. Ιδιοποίηση περιουσιών, λεηλασίες οικιών και αγαθών, είσπραξη λύτρων, εκβιασμοί. Μιλάμε για μια άνευ προηγούμενου επίθεση των πιο λούμπεν και καθυστερημένων στοιχείων της Μεσσηνίας ενάντια στους συμπολίτες τους, επίθεση η οποία ξεπέρασε σε έκταση και ένταση ακόμα και αυτήν των Γερμανών.

 Από τις εκδοσεις Παπαζήση, κυκλοφόρησε το 1977 το αρχείο του Σουηδού αρχαιολόγου και απεσταλμένου του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού - βάσει διεθνών συμφωνιών - στην Ελλάδα Άλεξ Πέρσον. Η επιμέλεια της έκδοσης έγινε από τον Κωστή Παπακόγκο. Από το αρχείο του Σουηδού, επιλέχθηκαν ορισμένα χαρακτηριστικά σημεία που αποδεικνύουν τα παραπάνω.

 

Το «ΑΡΧΕΙΟ ΠΕΡΣΟΝ» περιέχει τα σημαντικότερα ντοκουμέντα του Διεθνή Ερυθρού Σταυρού Πελοποννήσου κατά την κατοχική περίοδο. Όπως είναι γνωστό τα ερυθροσταυρίτικα έγγραφα είναι ΑΠΟΡΡΗΤΑ. Χάρη όμως στον αντιπρόσωπο του ΔΕΣ, καθηγητή Αρχαιολογίας Άξελ Πέρσον, και στη γυναίκα του Ελσα Σέγκερνταλ, τούτο το ανεκτίμητο ιστορικό υλικό βλέπει το φως της δημοσιότητας σήμερα. Το «ΑΡΧΕΙΟ ΠΕΡΣΟΝ» είναι ή καταματωμένη βίβλος τής σκοτεινότερης εποχής πού γνώρισε η νεώτερη ελληνική Ιστορία. Είναι η αδιάψευστη μαρτυρία του λαού μας γραμμένη απ' το ίδιο του το χέρι.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου). 

ΑΝΑΦΟΡΑ ΤΡΙΤΗ Απ' τον Ιούλη ως το Δεκέμβρη του 1944 (Αρχείο Πέρσον, Παπαζήσης, Αθήνα 1977, σ. 85-86).

Τους τελευταίους μήνες τής γερμανικής κατοχής θα πρέπει να τους δει κανείς μέσα στο ίδιο πολιτικό κλίμα, που σκιαγραφήσαμε παλιότερα: Τους Γερμανούς και τους Ταγματασφαλίτες απ' τη μιά μεριά, να εξακολουθούν να ρημάζουν τον τόπο, και τους αντάρτες απ' την άλλη, να πυκνώνουν όλο και περισσότερο τα σαμποταρίσματα και τις επιθέσεις τους.

Φυλάκισαν πολλούς υπάλληλους του Γραφείου μας και τους φοβέριζαν, ιδιαίτερα οι Ταγματασφαλίτες, ότι θα τους έπαιρναν τα κεφάλια. Μ' ευγνωμοσύνη σημειώνουμε τη βοήθεια που μας έδωσαν οι Γερμανοί, σε πολλές περιπτώσεις που είχαν σχέση με την αποφυλάκιση του προσωπικού μας. Στο μεταξύ οι Γερμανοί σ' αυτή την περίοδο μας παραχώρησαν, σε πολύ μεγαλύτερο αριθμό από παλιότερα, βαγόνια για τις ανάγκες μας. Μέσα στο δεύτερο δεκαπεντάμηνο του Ιούνη και μέσα στον Ιούλη, κουβαλήθηκαν πάνω από χίλιοι τόνοι τρόφιμα απ' την Αθήνα στην Τρίπολη, που ήταν κι ο τελευταίος σιδηροδρομικός σταθμός.
Τα μεταφορικά μέσα όμως πού είχαμε στη διάθεση μας, δε φτάναν για τις παραπέρα μεταφορές, και το αποθήκεμα τόσο μεγάλων όγκων μας δημιούργησε αναπάντεχες δυσκολίες. Αναγκαστήκαμε λοιπόν να χρησιμοποιήσουμε γι' αποθήκη ακόμα και μία εκκλησία, και παραλίγο να βρούμε το διάολο μας απ' τους Ταγματασφαλίτες. Μας είπαν κομμουνιστές, που κάναμε τις εκκλησιές αχυρώνες, και μας πρόσταξαν στο άψε σβήσε να τις αδειάσουμε. Τα καταφέραμε όμως να τους βάλουμε στη θέση τους και πήραμε το λεύτερο ν' αφήσουμε τα τρόφιμα στην εκκλησιά.

Πάνω στα δικαιώματα της τροφοδότησης έπεσε φοβερό ψαλίδι, και τις μόνες περιοχές που μας επιτρέπουν να συντηρούμε, ήταν εκείνες πού κατείχαν οι ίδιοι οι Γερμανοί ή οι Ταγματασφαλίτες. Δηλαδή οί Γερμανοί προσπάθησαν να χρησιμοποιήσουν τα τρόφιμα του Ερυθρού Σταυρού, σα ρουσφέτι, στους τόπους που φανέρωσαν καλή διαγωγή απέναντι τους. [...]

ΑΙΤΗΣΙΣ - Οχτώ κατοίκων του Μελιγαλά ΠΡΟΣ τον ΔΕΣ, Αξιότιμον κ. Πέρσον

Λαμβάνομεν την τιμήν να καταστήσωμεν υμίν γνωστόν ότι μετά την εγκατάστασιν του Τάγματος Ασφαλείας του Στούπα και των Γερμανών εις το Μελιγαλά, όπου κατοικούσαμε, ηναγκάσθημεν μαζί με ορισμένα μέλη των οικογενειών μας, όσα δεν κατόρθωσαν να συλλάβουν οι Γερμανοί και Ταγματασφαλίτες, να
εγκαταλείψωμεν τας οικίας μας και να γυρίζωμεν σήμερον από τότε - 22 Μαρτίου 1944 - τήδε, κακείσε, επαφιέμενοι εις τα φιλανθρωπικά αισθήματα του ελληνικού πληθυσμού της υπαίθρου, ο οποίος μας φιλοξενεί και στον οποίον έχομεν γίνει πραγματικό «βάρος» κατά την λαϊκήν έκφρασιν.

Εκτός απ' αυτό τα σπίτια μας στο Μελιγαλά, είναι αλήθεια πως δεν επυρπολήθησαν, όπως έγινε αλλού, αλλά ελεηλατήθησαν από ότι είχαν και μάλιστα έτσι που να έχουν απομείνει μόνον οι τέσσερες τοίχοι μόνοι και κενοί. Δηλαδή η κατάστασίς μας ομοία πέρα για πέρα με την των πυροπαθών και χειρότερα μάλλον διότι ημών είναι εγκαταλελειμμένη και η περιουσία είναι αρκετά θλιβερά και κρίσιμη. Διατρέχουμε τον κίνδυνον του εκ της πείνας και της εξαντλήσεως θανάτου.

Παρακαλούμεν υμάς όπως ευαρεστούμενοι επιτρέψητε την παραχώρησιν και εις ημάς τροφίμων ως εις πυροπαθείς, αφού άλλωστε είμεθα περισσότερον απ' αυτούς θύματα της καταστάσεως αυτής και αφού μόνον - δέκα πέντε - 15 άτομα είμεθα και μάλιστα τα τρία έξ αυτών μικρά παιδιά όπως διαφαίνεται και από την συνημμένην κατάστασιν.

Εκτός απ' αυτό σας παρακαλούμεν επιπροσθέτως τα τρόφιμα αυτά να τα προωθήτε όχι στον Μελιγαλά αλλα ή εις την Μερόπην, ή εις την Οίχαλίαν της επαρχίας Μεσσήνης, ή κάπου αλλού, όπου σεις νομίζετε, της αυτής επαρχίας.
Συνυποβάλλομεν σχετικήν κατάστασιν όπως επίσης και βεβαίωσιν υπογεγραμμένην από την Οργάνωσιν του ΕΑΜ της περιφερείας όπως επίσης και από έναν πρόεδρον Κοινότητος δια την γνησιότητα και την ακρίβειαν των ανωτέρω που και αυτοπροσώπως δύνασθε να επιβεβαιώσητε.

Ευπειθέστατοι, οι Αιτούντες
- οχτώ υπογραφές - 

Αξιότιμε κ. Πέρσον,
Φυλακές Σφαγείων Τριπόλεως

Κάμνω έκκλησιν εις τα φιλανθρωπικά σας αισθήματα και σας παρακαλώ όπως ενδιαφερθήτε για έναν δυστυχή, κατούμενον αδίκως στας φυλακάς.
Είμαι υπάλληλος ΤΤΤ, υπηρετών εις το Γραφείον Μελιγαλά. Προ 5 ημερών μου εκοινοποίησε η VII Περιφερειακή ΤΤΤ Διεύθυνσις Τριπόλεως διαταγήν του προϊσταμένου μου Υπουργείου ΤΤΤ, δι' ης διετασσόμην ν' αναχωρήσω δι' Αθήνας, προς παρακολούθησιν μαθημάτων εις την εκεί ΤΤΤ Σχολήν.

Εκτελώντας λοιπόν την διαταγήν του Υπουργείου, την 5ην τρέχοντος μηνός, ενώ όλως ήσυχος και με την συνείδησιν αναπαυμένην εταξίδευον, εις τον σταθμόν Τριπόλεως με διέταξαν Έλληνες Εθνικισταί να κατέλθω του οτομοτρίς, χωρίς να μάθω μέχρι σήμερα την αιτίαν. Εσχάτως η Ασφάλεια Αθηνών μου εξέδωκε πιστοποιητικά περί των υγιών μου Κοινωνικών Φρονημάτων, άτινα υπέβαλον στην Σχολήν ΤΤΤ.

Είμαι ένας πτωχός υπάλληλος, οικογενειάρχης, που εκτός της υπηρεσίας μου εις ουδεμίαν άλλην τοιαύτην ασχολούμαι. Έχω περιέλθει εν εσχάτη απογνώσει και προκειμένου να παρατείνουν την έδώ παραμονήν μου έστω και επί πενθημέρου, ευχαρίστως θα προτιμούσα να με ετυφέκιζον. Εκτός αυτού, εκτελών διαταγήν του Υπουργείου Εθνικής Αμύνης, περνώ απ' την Ανωτ. Υγειον. Στρατ. Υπηρεσίαν. Κρατώ όλα τα σχετικά Αποδεικτικά, τόσον της Υπηρεσίας ΤΤΤ όσον και του Υπουργείου Εθνικής Αμύνης.

Εκτός του μισθού μου ουδένα άλλον πόρον ζωής έχω. Τα μαθήματα της Σχολής ήρχισαν. Αι φωναί των πεινώντων παιδιών μου και οι ένεκα της απογνώσεως κλαυθμοί της γυναίκας μου αντηχούν στ' αφτιά μου. Είμαι άρρωστος πάσχων εκ νευρώδους άγχους και από κρυοπαγήματα β' κατηγορίας. Κοιμούμαι στο τσιμέντο χωρίς ρούχα με κρύο τροπολιτσιώτικο. Χρημάτων στερούμαι παντελώς, τόσον εγώ όσον και η οικογένεια μου. Τα σχετικά χαρτιά που έχω ουδείς απ' αυτούς που με συνέλαβον έχει την διάθεσιν να τα εξετάση. Μισθόν η ΤΤΤ Υπηρεσία Μελιγαλά, ως δύνασθε να πληροφορηθήτε από την προϊστάμενόν μου Υπηρεσίαν ΤΤΤ Τριπόλεως, δεν μου χορηγεί πλέον.

Να λοιπόν οι λόγοι, γι' αυτό θα σας παρακαλέσω όπως ενεργήσητε ίνα συνοδεία με αποστείλουν αι Σεβασταί Γερμανικαι Αρχαί εις την εν Αθήναις Ασφάλειαν, για ν' αποδείξω την αθωότητα μου, αν δεν ήθελον πεισθή απ' τα εις χείρας μου σχετικά δικαιολογητικά.

Μετά πλείστης τιμής
Δημήτριος Γ. Αραποστάθης
(+ 17.4.44, δι' απαγχονισμού).

 Κύριε Πέρσον, 15.5.44

Την 10.5.44 απελύθην των ενταύθα κεντρικών φυλακών και την 20ήν ιδίου συνελήφθην δια την ιδίαν αιτίαν, δι' ην είχον αμνηστευθή, υπό προσωπικών μου εχθρών και κρατούμαι έκτοτε εις τα κρατητήρια του Αρχηγείου Ταγμάτων.

Υποφέρω εκ πείνης τρομερά. 50 δράμια άρτου κατά 24ωρον είναι αδύνατον να επαρκέση προς διατροφήν μου. Φαγητόν σπανίως να λάβω καθόσον είναι
ανεπαρκέστατον. Κατάγομαι από τας Καλάμας και ουδένα έχω να μου φέρη έστω και ψιχία, στερούμαι δε παντελώς χρημάτων και υποφέρω πολύ. Πάντες οι συγκρατούμενοί μου, εκτός ολίγων, λαμβάνουν τρόφιμα.

Σας παρακαλώ, ως άνθρωπος και ως επιστήμων, ενισχύσατε με επισιτιστικώς δια να μην αποθάνω εκ πείνης. Διατάξατε να αυξηθή η μερίς μου ή ότι άλλο θέλετε.
Με άπειρον έκτίμησιν

Άγγελος Παπαβασιλόπουλος, καθηγητής της Φιλολογίας.


ΑΙΤΗΣΙΣ οικογενειών κρατουμένων ΠΡΟΣ ΔΕΣ, Αξιότιμον κ. Πέρσον.
13.6.44

Λαμβάνομεν την τιμήν να καταστήσωμεν πρωτίστως γνωστήν προς Υμάς την κατάστασιν των κρατουμένων μας απ' τους Ταγματασφαλίτες Τάγματος ΣΤΟΥΠΑ και Γερμανούς Μελιγαλά.

Από αρκετό χρονικόν διάστημα - μετά την 22.3.44-παρά των Ταγματασφαλιτών και Γερμανών Μελιγαλά συνελήφθησαν και κρατούνται ακόμη διάφοροι και αρκετοί ιδικοί μας, χωρίς καμμίαν αιτίαν και κανένα λόγον συγκεκριμένον εκτός απ' ότι ήσαν συγγενείς ανθρώπων οργανωμένων εις την Εθνικοαπελευθερωτικήν και πατριωτικήν οργάνωσιν του ΕΑΜ.

Οι άνθρωποι αυτοί σήμερον κινδυνεύουν όλοι να αποθάνουν, χωρίς να ευρεθούν προ του εκτελεστικού αποσπάσματος, από την πείναν πρώτα-πρώτα, διότι δεν τους παραχωρούν ουδόλως τρόφιμα, παρόλο που είναι υποχρεωμένοι απ' τους Κανόνες τοι Διεθνούς Δικαίου, αλλά κι αν δεν αποθάνουν από την πείναν κινδυνεύουν από διάφορα μολυσματικά νοσήματα και μαζί τους βέβαια και η άλλη Κοινωνία μας, διότι κρατούνται εις - όλως διόλου ακατάλληλο και αναχρονιστικό οίκημα - εις μίαν άποθήκην όπου έβαζαν σανό και ζώα οι Ιταλοί, όταν ήσαν εκεί, χωρίς κανένα φεγγίτη με 4X6 μέτρα διάστημα, 60 άτομα.
Επιπροσθέτως όχι μόνον δεν τους παραχωρούν τρόφιμα τα ανθρωπόμορφα αυτά τέρατα, αλλά και τα ολίγα τρόφιμα πού τους στέλλομε απ' ό,τι μας έχει απομείνει από τις λεηλασίες και τους εμπρησμούς των σπιτιών μας, δεν τα παραδίνουν κατακρατούντές τα και τοιουτοτρόπως παρουσιάζεται το λυπηρόν φαινόμενον να τρώγωσι κάθε 4η ημέραν.

Εκτός των άλλων κάνομεν γνωστόν εις Υμάς και το βαρβαρώτερον και αισχρότερον όλων, την κατακράτησιν γυναικών εγκύων και ετοίμων να τεκνοποιήσωσι, ως της Σταθούλας συζ. Γεωργ. Κουφοπούλου, κατοίκου Καλυβιών Άνω Μεσσήνης, συγκεκριμένως και άλλων.

Ομοίως κάμνομεν γνωστόν και τον ξυλοδαρμόν, αρκετά άγριον και αναχρονιστικόν, ανθρώπων γερόντων άνω τών 70 ετών, παρηλίκων - ως του γέροντος
Καποπούλου 73 ετών, από την Πολίχνην Ανδανίας - ως και ανθρώπων ασθενών και γυναικών, όπως συγκεκριμένως του Αναστασίου Δορκοφύκη Δ/τού του ΤΤΤ, ο οποίος είναι κουτσός, έχων εις τον αριστερόν πόδα πληγήν ανοιχτήν και αιμάσσουσαν από 40ετίας, της Ουρανίας συζ. Ιωάννου Δημητροπούλου, ηλικίας 72 ετών, πασχούσης από επιληψίαν, της γραίας Δημ. Γεωργιλέ, ηλικίας 75 ετών, πασχούσης από ρευματισμούς, οξεία νεφρίτιδα κλπ., χωρίς να θέλωμεν να
αναφέρωμεν καταλεπτώς κι άλλα συγκεκριμένα παραδείγματα, που είναι αρκετά.

Αφαιρούμεν τώρα τας απάνθρωπους και βαρβάρους εκτελέσεις ανθρώπων αθώων και ανυπεράσπιστων και μεταξύ αυτών και γυναικών αι οποίαι ανά διάφορα χρονικά διαστήματα έλαβον χώραν.
Δια ταύτα:

Διαμαρτυρόμεθα εντόνως εις τον Διεθνή Ερυθρόν Σταυρόν και μέσω αυτού εις την Διεθνήν Κοινήν Γνώμην, διότι είναι όλως διόλου αναχρονιστικά, βάρβαρα, ποταπά και έξω από κάθε Κανόνα Δικαίου και παρακαλούμεν μάλιστα τη δημοσίευση τους.
Παρακαλούμεν Υμάς όπως ευαρεστούμενοι, το συντομώτερον επιληφθήτε, είτε αποστέλλοντες αντιπρόσωπόν Σας να διαπιστώση την κατάστασιν και αλήθειαν ανωτέρω, και θέσητε τέρμα εις την θλιβέραν δι' ημάς και την Κοινωνίαν μας κατάστασιν αυτών που εδημιούργησαν τα προδοτικά Τάγματα του Στούπα, μαζί με τους Γερμανούς του Μελιγαλά.

Πεποίθαμεν ότι η ανωτερότης Υμών θα προσφέρη δι' άλλην μίαν φοράν τας ευγενικάς υπηρεσίας της.

Ευπειθέστατοι, οι αιτούντες - 27 υπογραφές -

ΑΙΤΗΣΙΣ κατοίκων Άνω Μεσσήνης ή Μερόπης ΠΡΟΣ τον ΔΕΣ, Αξιότιμον κ. Πέρσον
13.6.44

Λαμβάνομεν την τιμήν να αναφέρωμεν υμίν ότι η θλιβερά κατάστασις των κρατουμένων παρά των Ταγματασφαλιτών και Γερμανών Μελιγαλά μας ποιεί
αλγεινήν εντύπωσιν και μας τάσει αλληλέγγυους των οικογενειών των κρατουμένων.
Πιστεύουμε πως η διαμαρτυρία μας αυτή θα εύρη απήχησιν εις τα ευγενή αισθήματα σας και εις ολόκληρον τον πολιτισμένον κόσμον ο οποίος φρικιά προ του αίσχους αυτού και πως ακόμη θα επιληφθήτε το συντομώτερον προκειμένου να βάλετε τέρμα εις αυτήν την κατάστασιν.
Ευπειθέστατοι, οι αιτούντες

- 83 υπογραφές -.

ΑΙΤΗΣΙΣ
Χρήστου Παυλέα κατοίκου Γαργαλιάνων

ΠΡΟΣ την Κεντρικήν Επιτροπήν του ΔΕΣ Πελοποννήσου ΔΙΑ του ενταύθα ΕΣ.

Κύριε Πρόεδρε,

Έχω την τιμήν να γνωρίσω Υμίν τα κάτωθι: Κατά το διάστημα των εκκαθαριστικών επιχειρήσεων υπό των Γερμανών και Ταγματασφαλιτών εις την Επαρχίαν Τρυφιλίας, συνελήφθη παρ' αυτών ο υιός μου Γεώργιος Παυλέας, όστις και μεταφερθη εις Μελιγαλάν.
Κατά την 1ην Μαΐου εξετελέσθησαν εις Μελιγαλάν 8-10 κρατούμενοι και ήλθε εις εμέ η πληροφορία ότι μεταξύ αυτών ήτο και ο υιός μου. Άλλαι πάλι,
ανεξακρίβωτοι πληροφορίαι, φέρουν τον υιόν μου μη εκτελεσθέντα αλλά μεταφερθέντα εις Τρίπολιν ή Αθήνας, μάλλον Τρίπολιν. Έτσι διάφοροι φήμαι αλληλοσυγκρουόμενοι μ' έχουν φέρει εις εξωφρενικήν κατάστασιν.

Πιστεύω να νοιώθετε ενός πατέρα τον πόνο που προσπαθεί να μάθη αν ζη ή αν πέθανε ο υιός του. Υποβάλλω θερμότατη την παράκληση με τον πόνο ενός πατέρα που έχασε το παιδί του και Σας παρακαλώ, μέσω του υφ' Υμάς Ιδρύματος, το οποίον τόσα και τόσα προσέφερε στην ανθρωπότητα στις σημερινές στιγμές, να καταβληθή κάθε δυνατή στοργική προσπάθεια, για να εξακριβωθή αν ο υιός μου εξετελέσθη στον Μελιγαλά ή βρίσκεται στην Τρίπολη κρατούμενος, ή αν μετεφέρθη εις Αθήνας ή όπου αλλού.

Με τον πόνο του πατέρα που χάνει το παιδί του.
Ευπειθέστατος, ο αιτών - Χ. Παυλέας


ΑΙΤΗΣΙΣ Γεωργίου Κουφοπούλου ΠΡΟΣ τον ΔΕΣ, κ. Πέρσον

Καλύβια 3.7.1944

Λαμβάνω την τιμήν να εκθέσω εις υμάς όπως έχουν τα πράγματα:

Από τας 20 Απριλίου 1944 συνελήφθη από Γερμανούς και Ταγματασφαλίτες, Τάγματος Στούπα, η σύζυγος μου Σταθούλα Κουφοπούλου, η οποία είναι έγκυος. Έκτοτε αφού κατεκρατήθη στο Μελιγαλά, μέσα σε μία ανήλιαγη αποθήκη που την έλεγαν φυλακή, μέχρι σήμερα 3.7.44, παρ' ότι ήταν έγκυος και παρ' ότι αυτό ήταν πασιφανέστατο και γνωστό στους Γερμανούς και Ταγματασφαλίτες, μετεφέρθη σήμερον με Γερμανικήν φάλαγγα εις την Τρίπολιν δια εκτέλεσιν.

Επειδή η κατακράτησίς της ήτο πέρα για πέρα άδικος, επειδή και όχι άδικος νά μην ήταν, δεν έπρεπε να γίνη και αύτη να είναι κλεισμένη μέσα σε φυλακή, επειδή η εκτέλεσις γυναικών και μάλιστα εγκύων πουθενά δεν έχει ακουσθή, επειδή όλη αυτή η Ιστορία και το Δράμα από την αρχή μέχρι το τέλος δεν είναι παρά ολωσδιόλου απάνθρωπον και βάρβαρον, και έξω από κάθε Κανόνα Διεθνούς Δικαίου, δια όλα αυτά διαμαρτύρομαι εις τον Διεθνή Ερυθρόν Σταυρόν και μέσω αυτού εις την Διεθνή Κοινήν Γνώμην δια τας ωμότητας των τυράννων μας.

Παρακαλώ δε τον ΔΕΣ όπως ευαρεστούμενος επιληφθή ο ίδιος δι' αντιπροσώπου μήπως προληφθή η εις θάνατον εκτέλεσίς της. Σήμερον θα κρατήται εις τας φύλακας της Τριπόλεως.

Πιστεύουμε εις τα ανώτερα αισθήματα σας και εις τας ενεργείας σας.
Ευπειθέστατος, ο αιτών Γ. Κουφόπουλος

Βαγγέλης Κτιστάκης

Είναι δύσκολο, αν όχι αδύνατο να παρουσιάσει κανείς, μέσα σε λίγες σειρές τη ζωή και το έργο του Χανιώτη κομμουνιστή και ήρωα του αντιστασιακού αγώνα Βαγγέλη Κτιστάκη. Για τους Κρήτες κομμουνιστές και αριστερούς γενικότερα, ο Βαγγέλης Κτιστάκης, ήταν και θα παραμένει ένας αετός, ένα σύμβολο ηρωισμού και αυτοθυσίας, που θα παραδειγματίζει για πάντα τις παλιές και νέες γενιές αγωνιστών.



Γεννήθηκε στα Χανιά το 1908. Η οικογένειά του ήταν πολύ πλούσια, αφού ο πατέρας του – παλαίμαχος αγωνιστής και αυτός των πολέμων των Κρητών για την Ένωση – Ιωάννης Κτιστάκης, είχε επιχείρηση ξυλείας και οικοδομικών έργων, μια από τις μεγαλύτερες στην Κρήτη.
Αφού τελείωσε το Γυμνάσιο με άριστα, στα μέσα της δεκαετίας του 1920, ο Βαγγέλης Κτιστάκης, θα μεταβεί στη Γερμανία, για να σπουδάσει στο Βερολίνο Νομική και Οικονομικές Επιστήμες.

Στο Βερολίνο, θα γνωρίσει το εργατικό και κομμουνιστικό κίνημα της γερμανικής πρωτεύουσας και παράλληλα με τις σπουδές του θα μελετήσει βαθιά τη μαρξιστική θεωρία. Ταυτόχρονα όμως, θα δει από κοντά την ανάδυση και γιγάντωση του φασιστικού φαινομένου, γεγονός που θα τον σημαδέψει σε όλη την υπόλοιπη ζωή του.

Στη Γερμανία, ο Βαγγέλης, θα ολοκληρωθεί σε πρότυπο διανοούμενου κομμουνιστή, σε οργανικό διανοούμενο της εργατικής τάξης. Θα συνδυάζει με την απαράμιλλη ευφυΐα του, την βαθιά μαρξιστική του παιδεία και την καλή, στερεή επιστημονική του κατάρτιση, την ικανότητα της επεξεργασίας και ανάλυσης των θεωρητικών προβλημάτων που αναδείχνονται από την καθημερινή πρακτική πάλη και την δυνατότητα εξεύρεσης σωστών λύσεων για αυτά. Με άλλα λόγια, πιο απλά, συνδύαζε με μοναδικό τρόπο την θεωρία με την πρακτική δράση.

Το 1930, θα υποστηρίξει την διδακτορική του θέση στο Πανεπιστήμιο Friedrich Wilhelm (Friedrich-Wilhelms-Universität) προκειμένου να αποκτήσει τον τίτλο του διδάκτορος. Η διδακτορική του διατριβή, που είχε ως τίτλο «Η Ευθύνη των Εφοπλιστών: Συγκριτική μελέτη υπό τη σκοπιά των ιστορικών πηγών» (Die Reederhaftung : Diss), θα υποστηριχθεί με επιτυχία μπροστά στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου και ο Κτιστάκης, στις 20 Δεκεμβρίου του 1930 θα αναγορευθεί σε διδάκτορα.

Το 1931, ο Κτιστάκης θα επιστρέψει στα Χανιά. Η εργατική τάξη στην Ελλάδα, ήδη δοκιμάζεται σκληρά από την οικονομική κρίση της εποχής, αλλά και τους αντεργατικούς νόμους του βενιζελικού κράτους, με πρώτο και καλύτερο το περίφημο «Ιδιώνυμο». Το ΚΚΕ, μετά τη γνωστή παρέμβαση της Διεθνούς στα οργανωτικά του ζητήματα, θα ανασυνταχθεί και θα αρχίσει πια να παίρνει τις λεωφόρους των μαζών. Πέρα από την εξαγγελία της Επανάστασης (που ήταν αδύνατη, όπως όλοι, ακόμα και οι ίδιοι κομμουνιστές υποψιάζονταν), θα θέσει ως προγραμματικούς στόχους την οικονομική ανάπτυξη μέσω της βαριάς βιομηχανίας, την λύση του αγροτικού και γλωσσικού προβλήματος, τον αστικό εκδημοκρατισμό της χώρας, την εκκοσμίκευση του Κράτους, την απαλλαγή από την ξένη εξάρτηση, κλπ. Στόχοι που συγκίνησαν τόσο τις λαϊκές μάζες, αλλά και πολλούς που προέρχονταν από τον αστικό χώρο, ειδικά από την βενιζελική παράταξη που είχε φτάσει στα όρια των κοινωνικών μεταρρυθμίσεων στις οποίες μπορούσε να προβεί.

Ο Βαγγέλης Κτιστάκης, όπως και τόσοι άλλοι διανοούμενοι της εποχής, θα ενταχθεί στις γραμμές του ΚΚΕ. Θα μείνει για πάντα πιστός στο λαϊκό κίνημα, στον αγώνα των εργαζομένων για καλύτερη ζωή. Η Κομματική Οργάνωση του ΚΚΕ στα Χανιά, θα έχει την τύχη εκείνη την εποχή να έχει άξια, γερά καταρτισμένα στελέχη. Οι περισσότεροι από αυτούς, θα γίνουν αργότερα μάρτυρες του εθνικού και αντιστασιακού αγώνα. Ενδεικτικά, αξίζει να αναφέρει κανείς τους Γιώργο Τσιτήλο, Πάνο Κορνάρο, φοιτητές που διώχθηκαν από το Πανεπιστήμιο μετά τις σπουδαστικές κινητοποιήσεις του 1929 και φυσικά τον αξέχαστο γεωπόνο Νίκο Μαριακάκη. Ο Τσιτήλος θα εκτελεστεί στον Εμφύλιο, ενώ οι δύο άλλοι, φυλακισμένοι από την 4η Αυγούστου θα βρουν τον θάνατο με τους Διακόσιους της Καισαριανής, την Πρωτομαγιά του 1944.

Η ομάδα αυτή των κομμουνιστών, θα αναπτύξει πολυποίκιλη και σημαντική δραστηριότητα στην περιοχή. Συνδικαλιστικοί αγώνες, μορφωτικοί όμιλοι, παρεμβάσεις για τοπικά ζητήματα στον επαρχιακό τύπο, ανάπτυξη λαϊκών πρωτοβουλιών για επίλυση των καθημερινών προβλημάτων. Και από το 1933, στην πόλη, θα αναπτυχθεί ένα υπέροχο κίνημα, με στόχο την ανακοπή της προβλεπόμενης φασιστικής εκτροπής.

Τα γεγονότα της εποχής που οδήγησαν τη χώρα στη μοναρχοφασιστική δικτατορία είναι λίγο πολύ γνωστά. Εργατικές και αγροτικές κινητοποιήσεις. Αγώνας ενάντια στις συνέπειες του Ιδιωνύμου και στις διώξεις εργατικών στελεχών. Άνοδος του Ναζισμού. Παγκόσμια συμπαράσταση στον αγώνα της Δημοκρατικής Ισπανίας. Βενιζελικό Κίνημα του 1935. Παλινόρθωση, εκλογές του Γενάρη του 1936. Δικτατορία του Γεωργίου-Μεταξά.
Ο Κτιστάκης, θα μείνει από τα λίγα στελέχη που δεν θα πιαστούν από το μοναρχοφασισμό. Από το 1936, ως το 1944 που θα συλληφθεί, θα βρίσκεται στην παρανομία.

Στην διάρκεια της δικτατορίας, θα είναι από τους πρωτεργάτες της ίδρυσης των αντιφασιστικών οργανώσεων στην Κρήτη και από τα στελέχη του αντιδικτατορικού κινήματος. Έχοντας εξαιρετικές αστικές δυνατότητες θα προσπαθήσει να έρθει σε επαφή με στελέχη του βενιζελικού κυρίως χώρου, προκειμένου να οργανωθεί μια λαϊκή εξέγερση ενάντια στον Μεταξά. Στη αντιδικτατορική εξέγερση των Χανίων το 1938, πρόχειρα προετοιμασμένη και ανοργάνωτη, θα είναι απών, αφού θα βρίσκεται εκτός της πόλης για κομματική δουλειά. Θα ασκήσει κριτική αργότερα στα στελέχη του κόμματος για την κακή πορεία της.

Το 1939, μετά την εσωκομματική διάλυση που επέφεραν τα χτυπήματα της Ασφάλειας, ο Κτιστάκης, θα απομονωθεί από το Κόμμα, ως μέλος της «χαφιεδικής» Παλιάς Κεντρικής Επιτροπής. Πρόκειται για μια απομόνωση η οποία θα του στοιχίσει ακριβά, αλλά δεν θα τον αποθαρρύνει από τον αγώνα του. Η απομόνωση αυτή, θα συνεχιστεί τα πρώτα χρόνια της Κατοχής, όπου ο Κτιστάκης βρίσκεται στην Αθήνα. Θα κινδυνέψει να πεθάνει στην κυριολεξία από την πείνα. Απευθύνει δραματικές εκκλήσεις στο Κόμμα. Συνεχίζει να δρα, πρακτικά μόνος και στιγματισμένος ως «ύποπτος».

Τελικά, το 1943, θα γίνει ξανά δεκτός από το ΚΚΕ, όπου θα συμμετέχει στις θεωρητικές επεξεργασίες της Κεντρικής Επιτροπής για τα οικονομικά ζητήματα και θα συμβάλλει στη σύνταξη της Κομμουνιστικής Επιθεώρησης, μαζί με τον αξέχαστο Γιώργο Ζιούτο-Ζωιτόπουλο.
Την Άνοιξη του 1944, θα κατεβεί στην Κρήτη ως αντιπρόσωπος της ΠΕΕΑ, αλλά και ως γραμματέας του Γραφείου Περιοχής του ΚΚΕ. Η δράση του την περίοδο εκείνη, αν και βραχυχρόνια θα μείνει για πάντα στην Ιστορία του κινήματος στο νησί.

Στις 13 Ιουνίου του 1944, ο αγωνιστής θα συλληφθεί σε μεικτό μπλόκο χωροφυλάκων και Γερμανών στην εβραϊκή συνοικία των Χανίων. Υπεύθυνος για την σύλληψή του ήταν ο Ενωματάρχης του Τμήματος Ασφαλείας Χωροφυλακής Χανίων, Τζεϊράνης. Ο Τζεϊράνης γνώριζε τον Βαγγέλη Κτιστάκη από την περίοδο της μεταξικής δικτατορίας και τον αναγνώρισε αμέσως. Αναφέρεται, ότι σε νεύμα απλού χωροφύλακα να αφήσει τον αντιστασιακό αγωνιστή να φύγει, ο Τζεϊράνης είπε:

«Οχτώ χρόνια τον κυνηγάω και τώρα μου λες να τον αφήσω; ».

Θα παραδοθεί στους Γερμανούς και θα οδηγηθεί στο κολαστήριο της Αγιάς, όπου θα δολοφονηθεί με βάρβαρο τρόπο από τους Ναζί, στις 16 Ιουνίου.

Ο Κατοχικός Ριζοσπάστης της 21 Ιουλίου του 1944, αναγγέλλει την δολοφονία του αγωνιστή.

Ένα χρόνο μετά, στις 16 Ιουνίου του 1945, ο Νίκος Ζαχαριάδης θα γράψει στον Ριζοσπάστη:

«Ένα σεμνό παλικάρι. Τόνε γνώρισα σε δύσκολες στιγμές του Κινήματός μας, όταν το Κόμμα μας προσπαθούσε ν' ανοίξει το δρόμο προς μια μαζική δράση και δημιουργία. Στην προσπάθεια αυτή ο Κτιστάκης πρόσφερε όσα μπορούσε άγνωστος στους πολλούς, χωρίς επίδειξη, με μια θέληση επίμονη και με μια μετριοφροσύνη που ξεχωρίζουν τον πραγματικό αγωνιστή. Μα δίπλα σ' αυτά ο Βαγγέλης είχε και μυαλό και έβλεπε καθαρά και μακρυά. Και είχε μια πίστη βουνό. Δεν τον τράνταζε τίποτε. Στρατιώτης στο μεγάλο στρατό των αγωνιστών δεν γνώριζε επιφύλαξη και δινότανε ολόκληρος, δίχως κανένα δισταγμό στον αγώνα μας. Αναλάμβανε τομείς στη δουλειά μας που και στα χρόνια ακόμα εκείνα της μισονομιμότητας πριν από το 1936 ήθελαν καρδιά γερή, ψυχραιμία, πραγματικό θάρρος, ωριμότητα. Μα δίπλα στον πραχτικό αγωνιστή ο διανοητής μελετούσε τα βασικά προβλήματα της χώρας και του αγώνα. Ξεχωριστά τον απασχολούσε το αγροτικό μας πρόβλημα, τα οικονομικά και πριν απόλα τα ζητήματα της ιδιαίτερης πατρίδας του που τόσο αγαπούσε. Στην «Κομμουνιστική Επιθεώρηση» συνεργαζότανε και βοηθούσε σοβαρά.
Έτσι ο Κτιστάκης συνδυάζει αυτά που χρειάζεται ο λαϊκός αγωνιστής. Θεωρία και πράξη. Έβλεπε καθαρά το δρόμο και το σκοπό μα την ίδια στιγμή καταχτούσε με τον αγώνα το δρόμο αυτόν, που τον έφερνε στο σκοπό.
Μα ο Βαγγέλης είχε και κάτι άλλο ακόμα : Ήταν και ένα μεγάλο παιδί, αγνό και με φλογερό ενθουσιασμό που τον έκαιγε μα που δεν ήθελε να τόνε δείχνει. Η παραμικρή επιτυχία μας τόνε συνάρπαζε και τον ενθουσίαζε. Μα και την πιο μεγάλη καταδρομή την τοποθετούσε σωστά, την αντιμετώπιζε ψύχραιμα και αποφασιστικά.
Μα τόνε πήραν η προδοσία και ο χιτλερισμός. Μα δεν τον έσβησαν. Αντίθετα, η θυσία του τον ξεσήκωσε ακόμα πολύ. Και τη στιγμή που οι προδότες δωσίλογοι γυρνάν λεύτεροι και γλεντούν την προδοσία τους, ο Λαός της χώρας μας και ιδιαίτερα οι συμπατριώτες και συναγωνιστές του .......... σήμερα τη σκέψη στον αγωνιστή Κτιστάκη που δίπλα σε όσους άλλους μας έχουν γίνει σύμβολο και παράδειγμα.
Η Κρήτη και τα Χανιά, το ηρωικό νησί και η Δημοκρατική Ακρόπολή του πρόσφεραν μια ακόμα θυσία, πρόσθεσαν ένα ακόμα κρίκο στη μακρυά αλυσίδα των προσφορών για τη Λευτεριά που ξεκίνησε παλεύοντας τον καταχτητή και που την ολοκλήρωσή της θα τήνε βρει στο λεύτερο λαϊκό δημιούργημα της Λαϊκής Δημοκρατίας. Σαν ένα απ' τα διαμάντια της θάναι και η Ελληνική Κρήτη. Το αγνό της παιδί της Ιδέας, το Βαγγέλη Κτιστάκη δε θα τόνε ξεχάσουμε ποτέ».

Διαβάστε:



«Η αντίσταση στον Ν. Χανίων», του Λευτέρη Ηλιάκη, Αυτοέκδοση. Χανιά, 2003. Εξαιρετικά πλούσιο σε ντοκουμέντα βιβλίο.

«Ανατολική Κρήτη. Κατοχή, αντίσταση, εμφύλιος», του αξέχαστου κομμουνιστή γιατρού Μιχάλη Κοκολάκη. Εκδόσεις «Αλφειός» Αθήνα 1989. Νοκουμέντα για την σύλληψη του Βαγγέλη Κτιστάκη και την εκτέλεση του Ρούσσου Κούνδουρου στα Χανιά.

«Το αντιδικτατορικό κίνημα της Κρήτης: Χρονικό», Χανιά 1965. Του Βαγγέλη Χατζηαγγελή.

«Το δίκιο είναι ζόρικο πολύ» από τη Μάρω Δούκα και τις εκδόσεις Πατάκη. Αθήνα 2010. Ιστορικό μυθιστόρημα, με φόντο τα Χανιά του τελευταίου χρόνου της γερμανικής κατοχής. Η μορφή του Βαγγέλη Κτιστάκη, πανταχού παρούσα στις σελίδες του ενδιαφέροντος αυτού βιβλίου.

«Σχέσεις ΚΚΕ και Διεθνούς Κομμουνιστικού Κέντρου: Β Παγκόσμιος Πόλεμος», του Γρηγόρη Φαράκου, από τις εκδόσεις «Ελληνικά Γράμματα», Αθήνα 2004. Περιλαμβάνονται οι δραματικές επιστολές του Κτιστάκη στην Κεντρική Επιτροπή του Κόμματος, για την αποκατάστασή του, στα πρώτα χρόνια της Κατοχής.

Συνέντευξη του αντιστασιακού αγωνιστή Γιώργου Χριστοδουλάκη, για τα γεγονότα της σύλληψης του Βαγγέλη Κτιστάκη τον Ιούνιο του 1944. Στο «Ρεπορτάζ χωρίς Σύνορα»

«Ο τύπος στη Λαϊκή Δημοκρατία», του Γεωργίου Ζιούτου, Αθήνα 1945, από τις κομματικές εκδόσεις «Νέα Βιβλία, Α.Ε.». Επανέκδοση από τις εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 2003. Το βιβλίο γράφτηκε στα χρόνια της Κατοχής, με την συμβολή του Βαγγέλη Κτιστάκη, στον οποίο αφιερώθηκε από τον συγγραφέα.

«Βαγγέλης Κτιστάκης: Ο αντιφασίστας λαϊκός αγωνιστής και η εποχή του».
Ιστορική μελέτη, του Βαγγέλη Χατζηαγγελή. Χανιά 1964. Ολοκληρωμένη βιογραφία του Κτιστάκη, με πολλά ντοκουμέντα και στοιχεία άγνωστα στο ευρύ κοινό. Ολόκληρο στο scribd.

«Ντοκουμέντα μιας εποχής» της Αλίκης Παλίδου. Ηράκλειο 2009. Αυτοέκδοση. Σπάνια ντοκουμέντα από τα τέλη του 19ου αιώνα και μέχρι τα τέλη του πρώτου μισού του 20ου αιώνα περιλαμβάνονται στο συγκεκριμένο βιβλίο που είναι αφιερωμένο στον εξάδελφό της κας Παλίδου, Βαγγέλη Κτιστάκη.

Τα περιστέρια του Ντυκλό

 Μάρτιος του 1952. Η Ελλάδα, συγκλονίζεται από την δεύτερη δίκη του Μπελογιάννη και των συντρόφων του, αυτή τη φορά, με την κατηγορία της κατασκοπίας υπέρ της Σοβιετικής Ένωσης και κατά των χωρών του "Ελεύθερου Δυτικού Κόσμου".

Η "Φωνή της Αμερικής", μετέδωσε: 

«Η δίκη Μπελογιάννη αποδεικνύει στον Ελεύθερο Κόσμο πως τα Κομμουνιστικά Κόμματα, όπου κι αν βρίσκονται, δεν είναι πολιτικά κόμματα, όπως τα υπόλοιπα, αλλά κατασκοπευτικές οργανώσεις».

Αυτή είναι και η ουσία της υπόθεσης. Το project κατασκοπεία, ήταν αμερικανικής και όχι ελληνικής έμπνευσης. Εφαρμόστηκε σχεδόν σε όλες τις δυτικές χώρες και στις ίδιες τις ΕΠΑ, με διαφορετική κάθε φορά επιτυχία. Στη Γαλλία, σε μια προσπάθεια επανάληψης της υπόθεσης Μπελογιάννη με πρωταγωνιστή αυτή τη φορά, το ιστορικό στέλεχος του Κομμουνιστικού Κόμματος Γαλλίας, Ζακ Ντυκλό, είχε τραγελαφική κατάληξη.

Ο Ζακ Ντυκλό, την περίοδο 1950-1953, εκτελούσε χρέη γραμματέα του κόμματος, λόγω της απουσίας του Μωρίς Τορέζ στη Μόσχα για λόγους υγείας (είχε υποστεί εγκεφαλικό). Οι βασικοί στόχοι του κόμματος ήταν αγώνας για την παγκόσμια ειρήνη (σταμάτημα του πολέμου στην Κορέα), απεμπλοκή της Γαλλίας από την Ινδοκίνα (Βιετνάμ), μαζικοί πολιτικοί και συνδικαλιστικοί αγώνες για τη βελτίωση των συνθηκών ζωής και των μισθών των εργαζομένων.

Στις 28 Μάη του 1952, το κόμμα οργάνωσε μια γιγάντια διαδήλωση διαμαρτυρίας ενάντια στην επίσκεψη στη Γαλλία του αμερικανού στρατηγού Matthew Ridgway (μην πάρετε τοις μετρητοίς και 100%, το υμνολόγιο του συντάκτη του λήμματος), διότι τον θεωρούσε υπεύθυνο για χρήση βακτηριολογικού και χημικού πολέμου στην Κορέα και στο Βιετνάμ. Η Ουμανιτέ μάλιστα, δεν τον ανέφερε με το όνομά του, αλλά με παρατσούκλια του τύπου, ο "στρατηγός πανούκλα", "ο μικροβιακός στρατηγός", κλπ. Η διαδήλωση χτυπήθηκε βίαια από την αστυνομία και υπήρχαν πολλοί τραυματίες.

Η καταστολή του αστικού κράτους ξεκίνησε. Κομμουνιστές συνδικαλιστές, οδηγούνται στη φυλακή. Ακόμα πιάνονται τέσσερις κομμουνιστές βουλευτές, μεταξύ των οποίων και ο ίδιος  ο Ντυκλό, που συλλαμβάνεται από αστυνομικούς το ίδιο απόγευμα μέσα στο αυτοκίνητό του.

Ανακοινώνεται, ότι στο αυτοκίνητο του γραμματέα, βρέθηκαν ένας ραδιοπομπός !, ένα πιστόλι, ένα μπαστούνι (γκλομπ) και δύο ... περιστέρια. Ειδικά για τα περιστέρια, θεωρήθηκε ότι προορίζονταν για μεταφορά μηνυμάτων κατασκοπευτικού περιεχομένου, αφού - δυστυχώς για την αστυνομία - γρήγορα φάνηκε ότι ο ραδιοπομπός ήταν απλά ένα πολύ καλό car radio της εποχής, που έπαιζε σε διάφορες μπάντες !




Ο Ντυκλό οδηγήθηκε στη φυλακή με την κατηγορία της κατασκοπείας υπέρ της ΕΣΣΔ, ωρυόμενος συνέχεια ότι τα δύο περιστέρια ήταν σκοτωμένα και προορίζονταν για την κατσαρόλα.
O εξευτελισμός της γαλλικής αστυνομίας ήταν απόλυτος.

Παρ' όλα αυτά, έμεινε στη φυλακή μέχρι τον Ιούλιο. Δεν ήταν βέβαια δυνατό, παρά τις προσπάθειες να στοιχειοθετηθεί κατηγορία για κατασκοπία. Παρ' όλα αυτά θέλησαν να τον δικάσουν, με βάση ένα διάταγμα του 1939, που απαγόρευε την διάδοση συνθημάτων της Κομιντέρν και ένα διάταγμα του 1940 που προέβλεπε την ποινή του θανάτου για δολιοφθορά στον στρατό. Στην έννοια δολιοφθορά, υπαγόταν, όχι μόνο η υλική, αλλά και η ηθική δολιοφθορά, δηλαδή η όλη αντιπολεμική εκστρατεία του PCF. Τελικά, η Γαλλική Εθνοσυνέλευση αρνήθηκε να του αφαιρέσει τη βουλευτική ασυλία.

 Ο Μπελογιάννης καταδικάστηκε στην δεύτερη δίκη του, με βάση τον Αναγκαστικό Νόμο 375 (1936) της μεταξικής δικατορίας, που προέβλεπε την ποινή του θανάτου για αδικήματα κατασκοπίας ακόμα και σε ειρηνική περίοδο. Στη Γαλλια, ο Ντυκλό και οι φυλακισμένοι αγωνιστές, θα δικάζονταν με νόμους της ανυπόληπτης και υπεύθυνης για την παράδοση της χώρας στους Ναζί, Τρίτης Γαλλικής Δημοκρατίας.

Η υπόθεση, πέρασε στη γαλλική ιστορία, σαν "le complot des pigeons".

Αναγνώριση βουλγαρικής μειονότητας στην Ελλλάδα - Σεπτέμβριος 1924

Στις 29 Σεπτεμβρίου του 1924, στη Γενεύη υπεγράφη συμφωνία μεταξύ των δύο αντιπροσώπων της Ελλάδας και Βουλγαρίας στην Κοινωνία των Εθνών. Η συμφωνία έμεινε γνωστή στην ιστορία ως σύμφωνο Πολίτη-Καλφώφ, από τα ονόματα των δύο αντιπροσώπων και έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί το ελληνικό κράτος, αναγνώριζε επίσημα (ή τουλάχιστον σε επίσημο έγγραφο) την ύπαρξη ...βουλγαρικής μειονότητας εις την Ελλάδα.

Ας προσέξουμε την ημερομηνία. 29 Σεπτεμβρίου 1924. Με άλλα λόγια, μιλάμε για το έτος που έγινε το 5ο Συνέδριο της 3ης Διεθνούς (Κομιντέρν), η 7η Συνδιάσκεψη της Βαλκανικής Κομμουνιστικής Ομοσπονδίας και το 3ο Έκτακτο Συνέδριο του ΚΚΕ.

Με τη συμφωνία Πολίτη-Καλφώφ η Ελλάς, όχι μόνο δεχόταν αντικειμενικά την ύπαρξη βουλγαρικής μειονότητας στην επικράτειά της, αλλά δεχόταν και την δημιουργία ειδικού οργάνου από την Κοινωνία των Εθνών. το οποίο με τις παρεμβάσεις του θα εξασφάλιζε την προστασία της βουλγαρικής μειονότητας !!!

Αξίζει να δούμε τις αναφορές στον αθηναϊκό τύπο της εποχής (Ελεύθερο Βήμα της 30/9/1924) για το ζήτημα. Τα συμπεράσματα τα αφήνουμε στον αναγνώστη:

ΠAPIΣIOI, 29 Σεπτεμβρίου.

[Ραδιογράφημα].

Το συμβούλιον της Κοινωνίας των Εθνών συνήλθε σήμερον υπό την προεδρίαν του κ. Υμάνς και απεφάσισε να αποδεχθεί τας προτάσεις τας υποβληθείσας αναφορικώς προς την προστασίαν των εν Ελλάδι βουλγαρικών μειονοψηφιών υπό του κ. Καλφώφ υπουργού των Εξωτερικών και αντιπροσώπου της Βουλγαρίας, ως και τας του κ. Πολίτη αντιπροσώπου της Ελλάδος αναφορικώς προς την προστασίαν των εν Βουλγαρία ελληνικών μειονοψηφιών.

Κατ' ακολουθίαν δύο μέλη της μικτής επιτροπής, οι κ. κ. Κορφ και Ρόβερ επιφορτίζονται να βοηθήσουν υπό την ιδιότητα αυτών, ως αντιπροσώπων της Κοινωνίας των Εθνών την ελληνικήν και την βουλγαρικήν κυβέρνησιν εις τας προσπαθείας αυτών, προς εξασφάλισιν δικαίας συμπεριφοράς προς τας μειονοψηφίας.

Τα δύο σχετικά πρωτόκολλα υπεγράφησαν διαρκούσης της συνεδριάσεως υπό των αντιπροσώπων Ελλάδος και Βουλγαρίας ως και υπό του προέδρου και του γενικού γραμματέως της Κοινωνίας των Εθνών.

ΔΗΛΩΣΕΙΣ TOY κ. ΠΟΛΙΤΗ
ΓΕΝΕΥΗ, 29 Σεπτεμβρίου.

(Του ανταποκριτού μας) — Το συμβούλιον τής Κοινωνίας των Εθνών συνήλθεν εις δημοσίαν συνεδρίασιν. Κατ' αυτήν εγνωστοποιήθη ότι οι αντιπρόσωποι Ελλάδος και Βουλγαρίας κ. κ. Πολίτης και Καλφώφ υπέγραψαν πρωτόκολλον σχετικώς με την εποπτείαν της Κοινωνίας των Εθνών εις τα ζητήματα των μειονοτήτων αμφοτέρων των χωρών.

Ο Άγγλος αντιπρόσωπος κ. Μώραιϋ συνεχάρη τας δύο χώρας ειπών:
«Είμεθα βαθέως συγκεκινημένοι διότι η Ελλάς και η Βουλγαρία εμφορούνται υπό του αληθούς πνεύματος της Κοινωνίας των Εθνών. Εάν και άλλαι χώραι ακολουθήσουν το παράδειγμα των, το επίπεδον του πολιτισμού της ανθρωπότητος θα ανυψωθή».
·····_
Ο κ. Πολίτης, ομιλήσας επί του υπογραφέντος πρωτοκόλλου είπε μεταξύ άλλων:
«Ο κ. Καλφώφ θα ειπή εις την Σόφιαν και εγώ εις τας Αθήνας ότι δυνάμεθα να επιτύχωμεν το παν υπό τον διαυγή ορίζοντα της Κοινωνίας των Εθνών».

Γράφει ο (σοβαρός) ιστορικός της περιόδου Γρηγόριος Δαφνής για τη συμφωνία:

"Το πρωτόκολλον δηλαδή ανεγνώριζε την ύπαρξιν "βουλγαρικών μειονοτήτων" εις την Μακεδονίαν και εδημιούργει ένα νέον τύπον μειονοτικής προστασίας, τελείως διαφόρου από του προβλεπομένου υπό των συνθηκών ειρήνης. Έτσι. όμως η Βουλγαρία απέκτα μέσον παρεμβάσεως εις την Μακεδονίαν και εδημιούργει προηγούμενον όπως ζητήσει ανάλογον μεταχείρισιν εκ μέρους της Σερβίας, δια τας βουλγαρικάς μειονότητας της Σερβικής Μακεδονίας. Δι' αυτό ορθώς ο βουλγαρικός τύπος εχαρακτήρισε το πρωτόκολλον ως εθνικήν επιτυχίαν".

Ο Μιχαλακόπουλος βέβαια όταν κατάλαβε τι ακριβώς υπογράφηκε, αρνήθηκε να εφαρμόσει το πρωτόκολλο. Έκανε προσφυγή στην ΚΤΕ και χρησιμοποίησε τον ίδιο τον Βενιζέλο (ο μόνος που είχε διεθνές κύρος από τους Έλληνες πολιτικούς) για να πετύχει την ακύρωση της συμφωνίας.

Ανάλογες συμφωνίες με τους Σέρβους θα υπογράψει ο "μέγας πατριώτης" δικτάτορας Πάγκαλος το 1926. Συμφωνίες που έδιναν πολλά δικαιώματα στην Γιουγκοσλαβία (ουδέτερη ζώνη στην Θεσσαλονίκη, προνομιακές συμβάσεις στις σιδηροδρομικές μεταφορές). Μεταξύ των άλλων, στα ψιλά γράμματα, αναγνώριζε ως Σέρβους, όσους είχαν αναγνωρίσει τα προξενεία της Γιουγκοσλαβίας στην Ελλάδα, δηλαδή τους Σλαβομακεδόνες.

Το νεαρό ΚΚΕ με όλον τον κοινωνικό ρομαντισμό και την πολιτική αφέλεια που επί μια δωδεκαετία έτρεφε την μπολσεβικοποίηση του, προσπαθούσε με απόλυτη συνέπεια και σταθερότητα να κάνει πράξη την εντολή του Λένιν που έλεγε:

Οι προλετάριοι πρέπει να τραβούν στην επανάσταση χωρίς να λογαριάζουν εθνικές θυσίες, να βάζουν το συμφέρον της διεθνούς εργατικής επανάστασης πάνω από την ακεραιότητα, την ασφάλεια, την ησυχία του ενός ή του άλλου εθνικού κράτους και συγκεκριμένα του δικού τους.

Η ζαχαριαδική ηγεσία του κόμματος ήταν αυτή που μετά το 1931 έκανε πράξη την βασική αρχή του Ιστορικού Υλισμού, ότι οι επιθυμίες και τα αισθήματα δεν καθορίζουν την πρακτική ζωή, αλλά αντίθετα καθορίζονται από αυτήν. Το ΚΚΕ άλλαξε την θεώρηση του πάνω στο εθνικό ζήτημα, με αποτέλεσμα να ξεφύγει από την κοινωνική απομόνωση, τον πολιτικό απατρισμό και την οργανωτική αποδιοργάνωση.

Με την καπηλεία του "μακεδονικού" οδηγήθηκαν χιλιάδες Έλληνες κομμουνιστές στις εξορίες, φυλακές, ακόμα και στον θάνατο. Ακόμα και όταν η γνωστή θέση του ΚΚΕ δεν ίσχυε, όταν δεν υπήρχε. Οι αστοί όμως (Πάγκαλος, Πολίτης, και λοιποί) δεν έπαθαν ποτέ τίποτα.

Γιώργος Τζαμαλούκας, ο πατέρας της αντάρτικης χειρουργικής

Ο Γιώργος Τζαμαλούκας γεννήθηκε στη Ζαχάρω Ολυμπίας. Έζησε στην Αθήνα. Ο πατέρας του, ο οποίος ξεκίνησε ως εργάτης γης κατάφερε να ανοίξει αργότερα ένα μικρά εστιατόριο στην Αθήνα. Το 1931 αφού ξεπέρασε πολλές δυσκολίες που του δημιουργούσε η «ταπεινή» καταγωγή του δουλεύοντας σκληρά για να εξοικονομήσει τα έξοδα διατροφής και σπουδών τον, πήρε το δίπλωμά τον από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Αθηνών.

Στη συνέχεια, η διδακτορική του διατριβή, με θέμα τις στενώσεις του ορθού εντέρου, με εισήγηση του καθηγητή Πέτρου Κόκκαλη του απέδωσε το 1939, τον τίτλο του διδάκτορα της Ιατρικής.








 


Η διδακτορική διατριβή του χειρουργού Γιώργου Τζαμαλούκα.
 Δεν ξεκόβει, όμως. από τις ρίζες του. Από τα πρώτα του βήματα, ως βοηθός χειρουργού στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο του «Αρεταίειου» στην Αθήνα, ο Γ. Τζαμαλούκας γνωρίζεται με το εργατικό κίνημα. Γίνεται γιατρός της «Εργατικής Βοήθειας». Αυτό γίνεται αφορμή για να πιαστεί, με άλλους 7 συναδέλφους του με την κατηγορία ότι προετοίμαζαν «κομμουνιστικήν επανάσταση». Η έλλειψη κάθε στοιχείου ανάγκασε τις αρχές να τους αφήσουν ελεύθερους. Όμως ο Τζαμαλούκας έχασε τη θέση του στο νοσοκομείο.

Ριζοσπάστης, 6.6.1933. Διαμαρτυρία για την απόλυση του Τζαμαλούκα.


Το 1935, με τη βοήθεια του γνωστού καθηγητή Κοντιάδη, διορίστηκε στο «Τζάνειο» νοσοκομείο, ως επιμελητής. Με την ευσυνειδησία και τις ικανότητες του ξεχωρίζει και το 1941 αναλαμβάνει διευθυντής του Γενικού Κρατικού Νοσοκομείου τον Πειραιά. Δεν ταμπουρώνεται όμως στην «υψηλή» του θέση. Οργανώνεται στο ΕΑΜ Επιστημόνων του Πειραιά και στην οργάνωση του ΕΑΜ Πετραλώνων.
Λόγω των συχνών βομβαρδισμών του Πειραιά από τους Aγγλοαμερικανούς οι κάτοικοι που ζουν γύρω από το νοσοκομείο φεύγουν για ασφάλεια σε άλλες περιοχές της Αθήνας και του Πειραιά. Όμως ο Τζαμαλούκας, μαζί με άλλους γιατρούς και το προσωπικό του νοσοκομείου παραμένουν και συνεχίζουν να θεραπεύουν τους τραυματίες, συχνά κάτω από βροχή βομβαρδισμών. Ο ίδιος, εξ αιτίας μιας φοβερής έκρηξης, παθαίνει ρήξη του τυμπάνου του αριστερού του αφτιού, με αποτέλεσμα να πάθει στη συνέχεια ωτίτιδα και ελάττωση της ακοής του.

Αρχικά, μεταφέρει τη δραστηριότητά τον στη Βιέννη, όπου βρίσκεται για λόγους υγείας. Ύστερα στο Γκρατς, συνδέεται με το αυστριακό κίνημα εθνικής αντίστασης κι οργανώνεται σε παράνομη ομάδα από Έλληνες αντιφασίστες. Το 1944, η ομάδα αυτή αποτελούμενη από 120 Έλληνες, με τον Τζαμαλούκα μέσα, πολεμά με το όπλο στο χέρι για την απελευθέρωση του Γκρατς από τους χιτλερικούς.

Το αντιφασιστικό του καθήκον το είχε κάνει, στο ακέραιο, ο γιατρός Τζαμαλούκας. Θα μπορούσε τώρα με ήσυχη τη συνείδηση να αφοσιωθεί στην επιστήμη του και στην οικογένεια του. Μα ο Τζαμαλούκας έγινε γιατρός όχι από καριέρα, αλλά για να σώζει ζωές. Γι αυτό όταν το 1946-1947 οι φλόγες του εμφυλίου πολέμου τύλιξαν την Ελλάδα και οι αντάρτες μας είχαν περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο την ανάγκη του, ο Τζαμαλούκας αψηφώντας κόπους και κινδύνους εκπληρώνει το κομματικό του καθήκον.
Παρατάει θέσεις και οικογένεια και τρέχει δίπλα στους ηρωικούς μαχητές του ΔΣΕ οι οποίοι δίνουν στα ελληνικά βουνά ένα σκληρό και άνισο αγώνα.
Δίνει κι ο Τζαμαλούκας από το δικό του μετερίζι, τη μάχη της ζωής με το θάνατο.
Το 1950 ο γιατρός Τζαμαλούκας βρίσκεται στη Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία και εργάζεται στο νοσοκομείο τον Πότσδαμ και στη συνέχεια γίνεται επιμελητής στο κρατικό νοσοκομείο «Νόιστερ Κράκενχαους» της Δρέσδης. Το 1960 γίνεται υποδιευθυντής της χειρουργικής του κλινικής.

Εδώ, ύστερα από πολλά τρικυμισμένα χρόνια, βρίσκει τη γαλήνη, αν μπορεί να υπάρχει γαλήνη για έναν άνθρωπο που καθημερινά παλεύει ν' αποσπάσει ζωές από το θάνατο και τον πόνο. Τα μέσα που του προσφέρονται του βοηθούν να αξιοποιήσει στο έπακρο, τις ικανότητες και τις γνώσεις του και γρήγορα αναδεικνύεται σε έναν από τους καλύτερους χειρουργούς της χώρας. Οι επιστημονικές τον εργασίες, που αριθμούνται σε μερικές δεκάδες, προκαλούν πάντα το ζωηρό ενδιαφέρον των επιστημόνων. Αναφέρουμε μερικά από τα θέματα των μελετών που δημοσίευσε σε γερμανικά περιοδικά μόνο τα τελευταία χρόνια:
- Συμβολή για τη θεραπεία του κιρσώδους έλκους των κάτω άκρων.
- Παθολογικές αλλοιώσεις του ήπατος ως αποτέλεσμα των παθήσεων της χοληδόχου κύστης.
- Σπάνιες παθολογικές αλλοιώσεις του τυφλού και λεπτού εντέρου και αιτία απόφραξής του.
- Αυτόματα κατάγματα σε δυστροφικές αλλοιώσεις των οστών σε ηλικιωμένους και η θεραπεία τους.
- Παθολογικές αλλοιώσεις των νεφρών από νεφρολιθίαση.
κ.ά.

Ενδιαφέρον προκαλούσαν πάντα στους πιο διαφορετικούς ακροατές, οι διαλέξεις του Τζαμαλούκα. Η φήμη του δεν περιοριζόταν στα σύνορα της χώρας που τον φιλοξενούσε. Μια σειρά συνάδερφοί του από δυτικές χώρες επιζητούν σύνδεση μαζί του για να ενημερώνονται πάνω στις μελέτες του.

Οι υπηρεσίες τον Τζαμαλούκα βρήκαν και την πιο επίσημη αναγνώριση.

Το 1961 του απονεμήθηκε το «Χρυσό Μετάλλιο Χούφελαντ» (Hufeland-Medaille), για τις εξαιρετικές επιστημονικές επιδόσεις και για την ανεκτίμητη ανθρωπιστική του δουλειά στους αρρώστους.
Η γερμανική «Ένωση θυμάτων του Ναζισμού» πρότεινε την παρασημοφόρησή τον με το μετάλλιο του «Αγωνιστή του αντιφασιστικού αγώνα 1933-1944».



Το Χρυσό Μετάλλιο του Christoph Wilhelm Hufeland (1762-1836), του Ιπποκράτη της Γερμανίας, ήταν η ανώτερη τιμή που μπορούσε να λάβει ένας γιατρός στη Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία.

Το εξαντλημένο βιβλίο του Γιώργου Τζαμαλούκα:

"Ενάντια στο θάνατο στο Γράμμο και το Βίτσι", εκδόσεις "Νέα Βιβλία", Αθήνα 1975, όπως αναδημοσιεύτηκε στο περιοδικό "Εθνική Αντίσταση", σε τέσσερις συνέχειες (2010, τεύχος 145-148).

Δείτε το εδώ:

Η Βρετανία στην Ελλάδα

«Η Βρετανία στην Ελλάδα», του Αρχηγού της Βρετανικής Οικονομικής Βοήθειας (Ούνρα) στην Βόρεια Ελλάδα (1945-46), Αυστραλού Συνταγματάρχη, A.W. Sheppard.

Αξιωματικοί σαν τον A.W. Sheppard (1911-1997), βαθιά δημοκρατικοί στις πεποιθήσεις τους και προοδευτικοί στην ιδεολογία τους, αποτελούσαν κόσμημα για τον στρατό της Κοινοπολιτείας. Ανώτατες σπουδές στην Ιστορία και στις ανθρωπιστικές επιστήμες, συνταγματάρχης στην ηλικία των 27 !!!, παρασημοφορηθείς για την ανδρεία του στη Μάχη της Κρήτης, συμμετείχε στο μέτωπο της Ασίας το 1943-44. Δεν νομίζουμε ότι χρειάζονται περισσότερες συστάσεις για τον σπουδαίο αυτόν Αυστραλό και φίλο του ελληνικού λαού μέχρι το τέλος της ζωής του.




Στο μικρό αυτό βιβλίο που εκδόθηκε στο Λονδίνο το 1947, από την League for Democracy in Greece, («Ένωση για την Δημοκρατία στην Ελλάδα»), παραθέτονται με λεπτομέρειες τα γεγονότα που οδήγησαν Ελλάδα από κοιτίδα της Δημοκρατίας και της Ελευθερίας (όπως τουλάχιστον την έβλεπαν οι ρομαντικοί δημοκρατικοί φιλέλληνες της εποχής), να καταντήσει ένα αυταρχικό και αστυνομικό κράτος, ακριβώς μετά την απελευθέρωσή της από την γερμανική κατοχή. Περιγράφονται επίσης με ενδελέχεια οι ευθύνες των βρετανικών κομμάτων και της βρετανικής γραφειοκρατίας στο να πάρει η πολιτική ζωή της χώρας αυτή την αντιδημοκρατική εκτροπή, με την άνοδο στην εξουσία των συνεργασθέντων στην Κατοχή με τον ναζισμό (δοσιλόγων).


Ηπειρώτισσες μεταφέρουν εφόδια για τους μαχόμενους Ελασίτες, στα ελεύθερα ελληνικά βουνά κατά την διάρκεια της Κατοχής

Θα προτείναμε όμως, όπως πιθανότατα θα ήθελε και σ συγγραφέας, να μην διαβαστεί το συγκεκριμένο βιβλίο μόνο από αυτήν τη στενή οπτική. Στην πραγματικότητα το συγκεκριμένο σύγγραμμα είναι μια πραγματεία για τις ξένες επεμβάσεις των μεγάλων αποικιοκρατικών δυνάμεων στις μικρές και αδύναμες οικονομικά χώρες.


Ο συνταγματάρχης Σέπαρντ, με τους βοηθούς του, κάπου στη Μακεδονία στα τέλη του 1945

Κάποιες ακόμα φωτογραφίες που υπάρχουν στο βιβλίο:


Αθήνα, εορτασμός της εργατικής Πρωτομαγιάς, το 1945

Τίτλος: Britain in Greece
Συγγραφέας: Sheppard, A. W. (Alexander William), 1911-1997
Έκδοση: London : League for Democracy in Greece, [1947?]. 

Κατεβάστε το από:

(mediafire)

ή

Dropbox

Σίμος Κερασίδης

Ένα αφιέρωμα, σε μια θρυλική μορφή του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος, στον Τουμπιώτη αγωνιστή της ΟΚΝΕ και του ΚΚΕ, Σίμο Κερασίδη.

Ο αγωνιστής Σίμος Κερασίδης καταγόταν από τον Πόντο, όπου γεννήθηκε το 1918. Προερχόταν από οικογένεια φτωχών βιοπαλαιστών.

Το 1924 ήρθε στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκε στο συνοικισμό Κάτω Τούμπας στην Θεσσαλονίκη.

Από μικρός εργαζόταν σκληρά σε διάφορες χειρωνακτικές εργασίες, προκειμένου να βοηθήσει την πολυμελή οικογένειά του. Προικισμένος με μία υπερφυσική σωματική δύναμη, ασχολήθηκε από την εφηβεία του με τον αθλητισμό. Ασχολήθηκε με αξιοσημείωτη επιτυχία με πολλά αθλήματα. Δρομέας στον αρχαιότερο αθλητικό σύλλογο της Θεσσαλονίκης, τον «Ηρακλή», άλμα επί κοντώ, στο τέλος ελληνορωμαϊκή πάλη, όπου βρήκε και το στοιχείο του, αφού είχε τρομακτική μυϊκή δύναμη στα χέρια. Θα κερδίσει πολλά μετάλλια στο αγώνισμα αυτό, που θα γεμίσουν με χαρά και περηφάνια την οικογένειά του.

Η ενασχόλησή του με τον αθλητισμό, δεν θα σταθεί εμπόδιο στο να συμμετάσχει από μικρός στους κοινωνικούς αγώνες της εποχής. Μόλις 16-17 ετών, θα οργανωθεί στην ΟΚΝΕ, στην νεολαία του ΚΚΕ και θα αναδειχθεί πρωτοπόρο και σημαντικό στέλεχος της οργάνωσης. Λίγο μετά, θα γίνει και μέλος του ΚΚΕ.

Ήδη από το 1935 και ειδικά μετά το αποτυχημένο βενιζελικό πραξικόπημα, θα περάσει στην παρανομία, προσπαθώντας να οργανώσει τους αγώνες της εργατικής νεολαίας της Θεσσαλονίκης και των γύρω πόλεων.

Αμέσως μετά την δικτατορία της 4ης Αυγούστου, θα συλληφθεί από την Ασφάλεια και θα οδηγηθεί με άλλους αγωνιστές στον Άι Στράτη. Θα μείνει εκεί έξι μήνες, όπου και θα «απολυθεί», λόγω του «νεαρού της ηλικίας του». Ήταν μόλις 18 ετών.

Δεν θα καθίσει για πολύ ήσυχος και θα ξαναβγεί στην παρανομία. Θα συλληφθεί άλλη μια φορά το 1938, όπου και θα δραπετεύσει.

Το 1939 βρίσκεται στην Ανατολική Μακεδονία, όπου δουλεύει σκληρά για την ανασυγκρότηση των κομματικών οργανώσεων της περιοχής και την εξασφάλιση της άμυνάς τους από τα συνεχή χτυπήματα που αυτές δέχονται από τους κατασταλτικούς μηχανισμούς της μεταξικής δικτατορίας.
Είναι πια γραμματέας της ΟΚΝΕ της περιοχής και μέλος του Μακεδονικού Γραφείου του ΚΚΕ. Το Μακεδονικό Γραφείο, θα τα καταφέρει μάλλον καλά, αφού θα μείνει αλώβητο ή σχεδόν αλώβητο από τις διώξεις του Κράτους και θα κρατήσει τις οργανώσεις του ακέραιες.

Το Αύγουστο του1939 θα συλληφθεί για μια άλλη ακόμα φορά στην Δράμα. Στον σιδηροδρομικό σταθμό της πόλης θα αναγνωριστεί από άντρες της Ειδικής Ασφάλειας. Τρεις ασφαλίτες με πολιτικά, θα προσπαθήσουν μάταια να τον πιάσουν. Το εικοσάχρονο παλικάρι θα τους απωθήσει και θα τους εξουδετερώσει. Στη συνέχεια οι ένστολοι πια αστυνομικοί που βρίσκονταν στον σταθμό θα αρχίσουν να τον κυνηγούν μέσα στους δρόμους της πόλης, φωνάζοντας «πιάστε τον, είναι κλέφτης». Ο Σίμος τρέχοντας, φώναζε στον κόσμο που τους έβλεπε «είμαι κομμουνιστής». Τελικά, στην πλατεία της Δράμας θα πιαστεί και θα οδηγηθεί στα κρατητήρια.

Στην Ασφάλεια, θα ακολουθήσουν απίστευτα βασανιστήρια προκειμένου ο Κερασίδης να καταδώσει ονόματα και καταστάσεις. Από τις κακώσεις που υπέστη στα πέλματα των ποδιών του, το παλικάρι δεν θα μπορεί να σηκωθεί για πολύ καιρό. Πάντως, παρά τη φάλαγγα, παρά τα βραστά αυγά στις μασχάλες, παρά τους βρόγχους στο λαιμό, ο Σίμος Κερασίδης θα μείνει ακλόνητος. Η απερίγραπτη αντοχή του στα βασανιστήρια, η απάθεια στον πόνο που έδειξε, θα τον κάνουν θρύλο στους νέους κομμουνιστές. Ο Κερασίδης θα μετατραπεί σε σύμβολο αντίστασης στην φασιστική θηριωδία.

Ο Μανιαδάκης γνωρίζοντας τα συμβάντα, μετά από μια επίσκεψή του στην Καβάλα θα αλλάξει το πρόγραμμά του και θα μεταβεί στην Δράμα, ειδικά για να δει τον δεσμώτη ήρωα που από τις κακώσεις δε μπορούσε να σηκωθεί όρθιος. Δύο αστυνομικοί τον σήκωσαν από τις μασχάλες για να δει τον φασιστή υπουργό. Ο Κερασίδης, με όση δύναμη είχε, απωθώντας τους αστυνομικούς, κουτούλησε τον Μανιαδάκη, με αποτέλεσμα να πέσουν και οι δύο κάτω.

Θα ακολουθήσουν νέα τρομερά βασανιστήρια. Στη συνέχεια θα οδηγηθεί στις Φυλακές της Δράμας. Μετά από ένα μήνα εγκλεισμού, ειδοποιεί την οργάνωση ότι θα δραπετεύσει. Το σχέδιο το είχε καταστρώσει μόνος του. Τελικά, θα τα καταφέρει. Τρυπώντας τον σοβά της οροφής με έναν σουγιά, θα βρεθεί στα κεραμίδια. Από εκεί με τη βοήθεια μιας κολόνας ηλεκτρικού ρεύματος, θα καταφέρει να φτάσει στο έδαφος. Στον δρόμο τον περίμενε ένας ταξιτζής, οργανωμένο μέλος του ΚΚΕ. Ο Σίμος θα ξεφύγει για μια ακόμα φορά από τους μεταξικούς βασανιστές, ξεφτιλίζοντας τους μηχανισμούς καταστολής του φασιστικού κράτους.

Μετά την απόδρασή του, θα καταφύγει στην Θεσσαλονίκη, όπου θα συνεχίζει να δουλεύει στο Μακεδονικό Γραφείο του ΚΚΕ και στην ΟΚΝΕ.

Από το Πάσχα του 1941 ο Κερασίδης δούλευε για την ανασυγκρότηση των κομματικών δυνάμεων στην Θεσσαλονίκη και την προετοιμασία της αντίστασης κατά των καταχτητών. Τον Μάιο του 1941, θα συμμετάσχει στην αντιστασιακή οργάνωση «Ελευθερία», μία από τις πρώτες οργανώσεις Αντίστασης στην κατεχόμενη από τους Γερμανούς Ευρώπη.

Το ιδρυτικό πρωτόκολλο της οργάνωσης «Ελευθερία», φέρει ημερομηνία 15 Μάη 1941 και το υπογράφουν:

• Από το Μακεδονικό Γραφείο του ΚΚΕ: Σίμος Κερασίδης και Απόστολος Τζανής.
• Από το Σοσιαλιστικό Κόμμα: Ο αξέχαστος σοσιαλδημοκράτης, γιατρός Γιάννης Πασαλίδης, (από τα ιδρυτικά στελέχη - μετά τον Εμφύλιο - της ΕΔΑ).
• Από το Αγροτικό κόμμα: Ο δικηγόρος Θανάσης Φείδας.
• Από την Δημοκρατική Ένωση: Ο Γιώργος Ευθυμιάδης και τέλος,
  
• ο απόστρατος συνταγματάρχης του 1935, Δημήτριος Ψαρρός.
  

Η αντιστασιακή οργάνωση «Ελευθερία», ιδρύθηκε δύο μόλις εβδομάδες μετά την είσοδο των Γερμανών στην Θεσσαλονίκη και εννοείται, πριν την εισβολή των Ναζί στη Σοβιετική Ένωση.

Ο Κερασίδης, μαζί με τον Τζανή θα υιοθετήσουν μια άκρως ριζοσπαστική θέση για την οργάνωση της Αντίστασης ενάντια στις κατοχικές δυνάμεις. Όπως γράφει ο Ανδρέας Τζήμας, ηγετικό στέλεχος του ΚΚΕ και στη συνέχεια ως «Σαμαρινιώτης», μέλος του Γενικού Στρατηγείου του ΕΛΑΣ,

«… απόψεις του Μακεδονικού Γραφείου το καλοκαίρι του 1941 ήταν να μεταβληθούμε αμέσως σε μια μαχητική σαμποταριστική οργάνωση που να αναλάβει έντονη δράση στις πόλεις και στην ύπαιθρο. Για αυτούς, η κομματική οργάνωση ταυτιζόταν με μερικές δεκάδες ή και εκατοντάδες αποφασιστικών ανθρώπων, ικανών για όλα.»

Δυστυχώς, οι συνεχείς δραπετεύσεις του Σίμου, του έδωσαν μια υπερβολική αυτοπεποίθηση σχετικά με τις ικανότητές του. Πίστευε ότι θα μπορούσε να ξεφύγει από οποιαδήποτε δύσκολη κατάσταση, γεγονός που τον έκανε σχετικά απρόσεκτο και να μην παίρνει τις απαραίτητες συνωμοτικές προφυλάξεις.

Γράφει ο Νώντας Σακελλαρίου:

«Και στη Δυτική Μακεδονία άρχισαν να εμφανίζονται αντάρτικες ομάδες. Τις καθοδηγούσε ο Σίμος Κερασίδης – ήτανε τσαγκάρης, γερός στα χέρια, κοντός στο ανάστημα. Δραπέτευσε δυο-τρεις φορές από τις Ασφάλειες όπου κρατούνταν. Πολλές φορές του συνέστησα να προφυλάγεται, μα απαντούσε:
-Έχω τα χέρια μου, δεν φοβάμαι.
Αυτός είναι και ο λόγος που τον έπιασαν οι Παοτζήδες στα Ίμερα της Κοζάνης, μαζί με άλλους και τον δολοφόνησαν την άνοιξη του 1943».

Το 1943 ενώ καθοδηγούσε τον απελευθερωτικό αγώνα στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας συνελήφθη μαζί με άλλα έξι στελέχη του ΚΚΕ (μεταξύ των οποίων και ο Λάζαρος Ζησιάδης-Τερπόφσκι) από «εθνικιστές αντάρτες» μιας οργάνωσης «παρακλάδι» της ΠΑΟ (ΥΒΕ-ΕΚΑ), με επικεφαλής τον μετέπειτα αρχιδοσίλογο Μιχάλ Αγά. Υποτιθέμενη οργάνωση αντίστασης κατά της βουλγαρικής κατοχής, καθοδηγούμενη και ελεγχόμενη από την κατοχική κυβέρνηση της Αθήνας και τον περίφημο Χρυσοχόου. Λίγες ημέρες μετά μια σύντομη κράτηση σε μια σπηλιά, τα μέλη του ΚΚΕ «θα χαλαστούν» από τους Τουρκόφωνους ενόπλους της οργάνωσης αυτής. Στην πραγματικότητα θα εκτελεστούν, μετά από τρομερά βασανιστήρια.

Το συγκεκριμένο έγκλημα θα οδηγήσει τις σχέσεις ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και Τουρκόφωνων Ποντίων σε περαιτέρω όξυνση, με αποτέλεσμα κάθε προσπάθεια συμβιβασμού στο μέλλον να είναι εντελώς αδύνατη. Ήταν ένας άδικος ομαδικός φόνος, που το ΚΚΕ δεν θα τον συγχωρούσε ποτέ. Ειδικά για το χαμό του Κερασίδη, το ΕΑΜ ορκίστηκε μέσω του αντιστασιακού του τύπου, ότι θα πάρει τρομερή εκδίκηση.



Το ΚΚΕ δεν θα ξεχάσει τον Σίμο. Λίγες εβδομάδες μετά την Απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης από τους Γερμανούς, μία από τις πρώτες κινήσεις, ήταν η οργάνωση επιμνημόσυνης δέησης στη μνήμη του:

«Γιόμισε ο τόπος λουλούδια και στεφάνια και έγινε λαϊκό προσκύνημα στον Αη-Θαράπη. Κουβαλήθηκε τόσος συρφετός κείνη την μέρα που νόμισες ότι άδειασε η μισή Σαλονίκη. Οι ρούγες και τα τρίστρατα της Τούμπας πλημμυρίσανε από φίλους γειτόνους και γνωστούς και στο προαύλι της εκκλησιάς στριμώχνονταν της Ρόδης το σόι και όλος ο σιμεσελές του σχωρεμένου άντρα της του Χρήστου. Ξακουστοί καπεταναίοι του κόμματος, όπως ο Κικίτσας, ο Μάρκος Βαφειάδης, ο Βασίλης Μελίδης (καπετάν Βερμιώτης), ο Στρίγγος και ο Βασβανάς ντυμένοι στα πανωφόρια και στα αμπέχωνά τους σκύβανε με ευλάβεια το κεφάλι κάτω από τα καντηλέρια και δακρύζανε στο μνημόνιο του Σίμου…».

Δεν θα προσθέσουμε κάτι άλλο. Νεολαίοι σαν τον Σίμο, βγαίνουν μια φορά τα εκατό χρόνια, όπως έλεγαν στην πονεμένη μάνα του, οι «ζερβοφέρνοντες» γείτονες της Τούμπας.

Ας αποτελέσει έμπνευση η ηρωική του ζωή στους μελλοντικούς αγώνες της Νέας Γενιάς.

Πηγές:

- Εφημερίδα «Ριζοσπάστης», φύλλο 10/4/1983, σελίδα 6.
- «Διαθέσαμε τη ζωή μας», Επαμεινώνδας Σακελλαρίου, από το «ΒΗΜΑ-Μαρτυρίες», στη σειρά, «Ο Εμφύλιος σε Α’ Ενικό», Αθήνα 2010.
- «Δράμα 1941. Μια παρεξηγημένη εξέγερση», Σπύρος Κουζινόπουλος, Εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2011.
- «Άρης Βελουχιώτης, το χαμένο αρχείο: Άγνωστα Κείμενα», Γρηγόρης Φαράκος, Εκδόσεις «Ελληνικά Γράμματα», Αθήνα 1997.
- «Πέτρες και Ρόδα», του Σίμου Κερασίδη (τραπεζικός και λογοτέχνης, γιος του αδελφού του ήρωα, Χρύσου Κερασίδη). Εκδόσεις Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 1997.
- «Οι αρχές της Αντίστασης στην Δυτική Μακεδονία 1941-1943», Αθανάσιος Καλλιανώτης, διπλωματική εργασία. Θεσσαλονίκη 2000.
- Εφημερίδα «Ελευθερία», φύλλο 15, Θεσσαλονίκη 6 Ιουνίου 1943, στο διαδικτυακό τόπο του ΑΣΚΙ.

Αντικομμουνισμός

Από τον επίλογο του βιβλίου - αφιερώματος για την τρίχρονη εποποιία του ΔΣΕ (εκδόσεις Ριζοσπάστης) :

...Ταυτόχρονα με την ωμή και απάνθρωπη αστυνομική βία χρησιμοποιήθηκε και η κατασυκοφάντηση του αγώνα του ΔΣΕ και των μαχητών και μαχητριών του, όπως και του ΕΛΑΣ και της ΕΑΜικής Αντίστασης, η διαστρέβλωση της ιστορικής αλήθειας, ο αντισοσιαλισμός και αντισοβιετισμός. Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στη διαπαιδαγώγηση της νεολαίας με τον αντικομουνισμό και αντισοβιετισμό και στο ξέκομμα της από τις επαναστατικές παραδόσεις, τις ιδέες και τους αγώνες του ΚΚΕ ...

Ας δούμε ένα έγγραφο - καταγγελία της εποχής, ενάντια σε μια ηρωική δασκάλα. Μία δασκάλα που τολμούσε μέσα στην τρομοκρατία του Μαύρου Μετώπου και στις συνθήκες του Μονόπλευρου Εμφύλιου να εμφυσήσει στα παιδιά τα ιδανικά της Εθνικής Αντίστασης.



Α' ΕΘΝΙΚΟΣ ΠΑΙΔΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ
ΠΑΤΡΩΝ
Αριθμ. πρωτ.166

Εν Πάτραις τη 12η Ιουνίου 1946

ΠΡΟΣ

το Υπουργείον Κοινωνικής Προνοίας
(Διεύθυνσιν Εθνικών Ορφανοτροφ. Οικοτρ. και
Παιδικών Σταθμών)

ΑΘΗΝΑΣ

Λαμβάνω την τιμήν ν' αναφέρω υμίν ευσεβάστως ότι την παρελθούσαν Παρασκευήν 7-6-1946 και περί ώραν 11ην επιστρέψασα εις το γραφείον του ιδρύματος μετά της Αμερικανίδος Μις Μπάρντυ , της διερμηνέως αυτής κας Νικολοπούλου Ελένης , του κου Ράπτη, γραμματέως της ΟΥΝΡΑ και της κας Γεωργακοπούλου Κατίνας μέλους της Διοικητικής Επιτροπής, κατέλαβον την παιδαγωγόν του Ιδρύματος Μεργιάνου Σπυριδούλα, ισταμένην εν μέσω των παιδίων, καθημένων χαμαί και διευθύνουσαν δια των χειρών της τον χρόνον αντάρτικου άσματος "Του ΕΛΑΣ παιδιά κτλ".

Το εκπληκτικόν είναι ότι τα παιδιά εγνώριζον καλώς το άσμα τούτο όπερ σημαίνει ότι έχει προηγηθή διδασκαλία ήτις ελάμβανε χώραν κατά τας ώρας της απουσίας μου εκ του ιδρύματος δι' υπηρεσίαν.

Εθεώρησα καθήκον μου επιβεβλημένον ν' αναφέρω υμίν πάντα τ' ανωτέρω ίνα λάβητε γνώσιν πριν να προκληθούν τα δίκαια παράπονα των μητέρων ή των περιοίκων, δεδομένου ότι εν λόγω παιδαγωγός Μεργιάνου Σπυριδούλα, φύσει επαναστατικού χαρακτήρος δεν είναι διατεθημένη να συμμορφωθή προς τα συστάσεις μου.

Παρακαλώ όθεν όλως εν τη ευαρεσκεία σας διατάξητε ότι ηθέλατε εγκρίνει.

Ευπειθεστάτη.
Η Διευθύντρια.
(ακολουθεί υπογραφή).


Κοινοποίησις
----------------------------------------------------------
Αστυνομική Διεύθυνσις (Ενταύθα)
παρακαλουμένην ίνα λάβη γνώσιν.

Το όνομα της δασκάλας:

Μεργιάνου Σπυριδούλα.

Πώς χάθηκε η μάχη του Μακρυγιάννη

Εναλλακτικός τίτλος της δημοσίευσης, Πώς θα μπορούσε να κερδηθεί από τον ΕΛΑΣ. Ή ακόμα,
"Ο Δούρειος Ίππος".

Ο Ιορδάνης Παπαζαχαρίου (1898-1980), ήταν ένας αγωνιστής της Αριστεράς, μέλος του ΚΚΕ από το 1922 και είχε στο ενεργητικό του, πέρα από τους πολυάριθμους αγώνες και φυλακίσεις, πολλές και καλές εφευρέσεις. Ήταν κάτοχος επτά διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας.

Βλέποντας λοιπόν κατά την διάρκεια της περίφημης μάχης του Μακρυγιάννη την αδυναμία των Ελασιτών να πλησιάσουν τον τοίχο του στρατοπέδου, ο πάντα ευρηματικός και πανέξυπνος κομμουνιστής εφευρέτης πρότεινε στην Οργάνωση της Καλλιθέας την κατασκευή ενός "Δούρειου Ίππου" !!! Έτσι έγινε σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, με τη συμβολή των πολυάριθμων ενθουσιωδών Επονιτών της Καλλιθέας. Ήταν μια καταπληκτική κατασκευή από ατσάλινη λαμαρίνα και θώρακα γερμανικού τανκ, η οποία δοκιμάστηκε άμεσα. Το οπλοπολυβόλο που την χτύπησε από πολύ μικρή απόσταση, ούτε καν "την γαργάλησε".

Με τον "Δούρειο Ίππο", οι Ελασίτες θα μπορούσαν άνετα να πλησιάσουν τον τοίχο του στρατοπέδου, να τοποθετήσουν εκρηκτικά και προ παντός να μην είναι εκτεθειμένοι στα πυρά που προέρχονταν από τα πολυβολεία της Ακρόπολης.

Όμως, "η Οργάνωση είχε δύναμη".

Το 1976, ο Ιορδάνης Παπαζαχαρίου ή "Χαφιές" (όπως ήταν το ελασίτικο ψευδώνυμό του), ξαναχτύπησε. Με την βοήθεια παλιών βετεράνων του ΕΛΑΣ, άφησε ένα ξύλινο ομοίωμα του "Δούρειου Ίππου" έξω από το Ζάππειο Μέγαρο !!! Και όχι μόνο αυτό, αλλά αφιέρωσε την κατασκευή στον τότε υπουργό Δημόσιας Τάξης Σταμάτη, που ως γνωστόν στους παλιούς δεν άφηνε εκδήλωση για τη μάχη του Μακρυγιάννη χωρίς να παρευρεθεί επίσημα. Στους έκπληκτους στην κυριολεξία αστυφύλακες έδωσε το τηλέφωνό του, για να τον πάρει ο ίδιος ο Υπουργός για να του ...εξηγήσει.

Η παρακάτω φωτογραφία είναι από τη σκηνή που έγινε στο Ζάππειο και αφιερώθηκε στην Οργάνωση Βάσης της ΚΝΕ Καλλιθέας.


Να τι έγραψε ο ίδιος στο πίσω μέρος της φωτογραφίας στους Κνίτες της Καλλιθέας:



«Ιορδάνης Παπαζαχαρίου.

25.7.76
Αφιερώνεται στην ΚΝΕ Καλλιθέας.

Παιδιά:
Ο Δούρειος Ίππος που φαίνεται στη φωτογραφία είναι η συσκευή με την οποία έξι άτομα θα μπέναμε στο Τάγμα του Μακρυγιάννη. Είπε σαν το πρότεινα η οργάνωση:
«Μάστορα, μην κουράζεσαι, έχουμε δύναμη μεγάλη».
Είχαμε δύναμη αλήθεια. Μα γιατί δεν πήγαμε από τη Λεωφόρο Συγγρού ευθεία στο τάγμα χωρίς πολλά θύματα; Ποιος μας γέλασε και παλεύαμε δήθεν στις ταράτσες για να ξεκαθαρίσουμε τα νώτα μας;
Πάνε αυτά... Η φωτογραφία είναι από το Ζάππειο. Πήγα το Δούρειο στις 25.7.76. Έβγαλα τις ρόδες. Τ' άφησα δίπλα στο άγαλμα του Ζάππα. Τώρα το πήγανε εκεί που βλέπετε. Έγραψα προς τον υπουργό Δ. Τάξεως και το τηλέφωνο μου.

Αν με καλέσει θα τα πούμε.

Χαφιές»
Πηγές:

• Περιοδικό "σχολιαστής", τεύχος 45, Δεκέμβριος 1986.
• "H σύγκρουση στου Μακρυγιάννη...", άρθρο του ιστορικού Γιώργου Μαργαρίτη, στην εφημερίδα "ΤΟ ΒΗΜΑ", 05/12/2004.