Βαγγέλης Κτιστάκης

Είναι δύσκολο, αν όχι αδύνατο να παρουσιάσει κανείς, μέσα σε λίγες σειρές τη ζωή και το έργο του Χανιώτη κομμουνιστή και ήρωα του αντιστασιακού αγώνα Βαγγέλη Κτιστάκη. Για τους Κρήτες κομμουνιστές και αριστερούς γενικότερα, ο Βαγγέλης Κτιστάκης, ήταν και θα παραμένει ένας αετός, ένα σύμβολο ηρωισμού και αυτοθυσίας, που θα παραδειγματίζει για πάντα τις παλιές και νέες γενιές αγωνιστών.



Γεννήθηκε στα Χανιά το 1908. Η οικογένειά του ήταν πολύ πλούσια, αφού ο πατέρας του – παλαίμαχος αγωνιστής και αυτός των πολέμων των Κρητών για την Ένωση – Ιωάννης Κτιστάκης, είχε επιχείρηση ξυλείας και οικοδομικών έργων, μια από τις μεγαλύτερες στην Κρήτη.
Αφού τελείωσε το Γυμνάσιο με άριστα, στα μέσα της δεκαετίας του 1920, ο Βαγγέλης Κτιστάκης, θα μεταβεί στη Γερμανία, για να σπουδάσει στο Βερολίνο Νομική και Οικονομικές Επιστήμες.

Στο Βερολίνο, θα γνωρίσει το εργατικό και κομμουνιστικό κίνημα της γερμανικής πρωτεύουσας και παράλληλα με τις σπουδές του θα μελετήσει βαθιά τη μαρξιστική θεωρία. Ταυτόχρονα όμως, θα δει από κοντά την ανάδυση και γιγάντωση του φασιστικού φαινομένου, γεγονός που θα τον σημαδέψει σε όλη την υπόλοιπη ζωή του.

Στη Γερμανία, ο Βαγγέλης, θα ολοκληρωθεί σε πρότυπο διανοούμενου κομμουνιστή, σε οργανικό διανοούμενο της εργατικής τάξης. Θα συνδυάζει με την απαράμιλλη ευφυΐα του, την βαθιά μαρξιστική του παιδεία και την καλή, στερεή επιστημονική του κατάρτιση, την ικανότητα της επεξεργασίας και ανάλυσης των θεωρητικών προβλημάτων που αναδείχνονται από την καθημερινή πρακτική πάλη και την δυνατότητα εξεύρεσης σωστών λύσεων για αυτά. Με άλλα λόγια, πιο απλά, συνδύαζε με μοναδικό τρόπο την θεωρία με την πρακτική δράση.

Το 1930, θα υποστηρίξει την διδακτορική του θέση στο Πανεπιστήμιο Friedrich Wilhelm (Friedrich-Wilhelms-Universität) προκειμένου να αποκτήσει τον τίτλο του διδάκτορος. Η διδακτορική του διατριβή, που είχε ως τίτλο «Η Ευθύνη των Εφοπλιστών: Συγκριτική μελέτη υπό τη σκοπιά των ιστορικών πηγών» (Die Reederhaftung : Diss), θα υποστηριχθεί με επιτυχία μπροστά στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου και ο Κτιστάκης, στις 20 Δεκεμβρίου του 1930 θα αναγορευθεί σε διδάκτορα.

Το 1931, ο Κτιστάκης θα επιστρέψει στα Χανιά. Η εργατική τάξη στην Ελλάδα, ήδη δοκιμάζεται σκληρά από την οικονομική κρίση της εποχής, αλλά και τους αντεργατικούς νόμους του βενιζελικού κράτους, με πρώτο και καλύτερο το περίφημο «Ιδιώνυμο». Το ΚΚΕ, μετά τη γνωστή παρέμβαση της Διεθνούς στα οργανωτικά του ζητήματα, θα ανασυνταχθεί και θα αρχίσει πια να παίρνει τις λεωφόρους των μαζών. Πέρα από την εξαγγελία της Επανάστασης (που ήταν αδύνατη, όπως όλοι, ακόμα και οι ίδιοι κομμουνιστές υποψιάζονταν), θα θέσει ως προγραμματικούς στόχους την οικονομική ανάπτυξη μέσω της βαριάς βιομηχανίας, την λύση του αγροτικού και γλωσσικού προβλήματος, τον αστικό εκδημοκρατισμό της χώρας, την εκκοσμίκευση του Κράτους, την απαλλαγή από την ξένη εξάρτηση, κλπ. Στόχοι που συγκίνησαν τόσο τις λαϊκές μάζες, αλλά και πολλούς που προέρχονταν από τον αστικό χώρο, ειδικά από την βενιζελική παράταξη που είχε φτάσει στα όρια των κοινωνικών μεταρρυθμίσεων στις οποίες μπορούσε να προβεί.

Ο Βαγγέλης Κτιστάκης, όπως και τόσοι άλλοι διανοούμενοι της εποχής, θα ενταχθεί στις γραμμές του ΚΚΕ. Θα μείνει για πάντα πιστός στο λαϊκό κίνημα, στον αγώνα των εργαζομένων για καλύτερη ζωή. Η Κομματική Οργάνωση του ΚΚΕ στα Χανιά, θα έχει την τύχη εκείνη την εποχή να έχει άξια, γερά καταρτισμένα στελέχη. Οι περισσότεροι από αυτούς, θα γίνουν αργότερα μάρτυρες του εθνικού και αντιστασιακού αγώνα. Ενδεικτικά, αξίζει να αναφέρει κανείς τους Γιώργο Τσιτήλο, Πάνο Κορνάρο, φοιτητές που διώχθηκαν από το Πανεπιστήμιο μετά τις σπουδαστικές κινητοποιήσεις του 1929 και φυσικά τον αξέχαστο γεωπόνο Νίκο Μαριακάκη. Ο Τσιτήλος θα εκτελεστεί στον Εμφύλιο, ενώ οι δύο άλλοι, φυλακισμένοι από την 4η Αυγούστου θα βρουν τον θάνατο με τους Διακόσιους της Καισαριανής, την Πρωτομαγιά του 1944.

Η ομάδα αυτή των κομμουνιστών, θα αναπτύξει πολυποίκιλη και σημαντική δραστηριότητα στην περιοχή. Συνδικαλιστικοί αγώνες, μορφωτικοί όμιλοι, παρεμβάσεις για τοπικά ζητήματα στον επαρχιακό τύπο, ανάπτυξη λαϊκών πρωτοβουλιών για επίλυση των καθημερινών προβλημάτων. Και από το 1933, στην πόλη, θα αναπτυχθεί ένα υπέροχο κίνημα, με στόχο την ανακοπή της προβλεπόμενης φασιστικής εκτροπής.

Τα γεγονότα της εποχής που οδήγησαν τη χώρα στη μοναρχοφασιστική δικτατορία είναι λίγο πολύ γνωστά. Εργατικές και αγροτικές κινητοποιήσεις. Αγώνας ενάντια στις συνέπειες του Ιδιωνύμου και στις διώξεις εργατικών στελεχών. Άνοδος του Ναζισμού. Παγκόσμια συμπαράσταση στον αγώνα της Δημοκρατικής Ισπανίας. Βενιζελικό Κίνημα του 1935. Παλινόρθωση, εκλογές του Γενάρη του 1936. Δικτατορία του Γεωργίου-Μεταξά.
Ο Κτιστάκης, θα μείνει από τα λίγα στελέχη που δεν θα πιαστούν από το μοναρχοφασισμό. Από το 1936, ως το 1944 που θα συλληφθεί, θα βρίσκεται στην παρανομία.

Στην διάρκεια της δικτατορίας, θα είναι από τους πρωτεργάτες της ίδρυσης των αντιφασιστικών οργανώσεων στην Κρήτη και από τα στελέχη του αντιδικτατορικού κινήματος. Έχοντας εξαιρετικές αστικές δυνατότητες θα προσπαθήσει να έρθει σε επαφή με στελέχη του βενιζελικού κυρίως χώρου, προκειμένου να οργανωθεί μια λαϊκή εξέγερση ενάντια στον Μεταξά. Στη αντιδικτατορική εξέγερση των Χανίων το 1938, πρόχειρα προετοιμασμένη και ανοργάνωτη, θα είναι απών, αφού θα βρίσκεται εκτός της πόλης για κομματική δουλειά. Θα ασκήσει κριτική αργότερα στα στελέχη του κόμματος για την κακή πορεία της.

Το 1939, μετά την εσωκομματική διάλυση που επέφεραν τα χτυπήματα της Ασφάλειας, ο Κτιστάκης, θα απομονωθεί από το Κόμμα, ως μέλος της «χαφιεδικής» Παλιάς Κεντρικής Επιτροπής. Πρόκειται για μια απομόνωση η οποία θα του στοιχίσει ακριβά, αλλά δεν θα τον αποθαρρύνει από τον αγώνα του. Η απομόνωση αυτή, θα συνεχιστεί τα πρώτα χρόνια της Κατοχής, όπου ο Κτιστάκης βρίσκεται στην Αθήνα. Θα κινδυνέψει να πεθάνει στην κυριολεξία από την πείνα. Απευθύνει δραματικές εκκλήσεις στο Κόμμα. Συνεχίζει να δρα, πρακτικά μόνος και στιγματισμένος ως «ύποπτος».

Τελικά, το 1943, θα γίνει ξανά δεκτός από το ΚΚΕ, όπου θα συμμετέχει στις θεωρητικές επεξεργασίες της Κεντρικής Επιτροπής για τα οικονομικά ζητήματα και θα συμβάλλει στη σύνταξη της Κομμουνιστικής Επιθεώρησης, μαζί με τον αξέχαστο Γιώργο Ζιούτο-Ζωιτόπουλο.
Την Άνοιξη του 1944, θα κατεβεί στην Κρήτη ως αντιπρόσωπος της ΠΕΕΑ, αλλά και ως γραμματέας του Γραφείου Περιοχής του ΚΚΕ. Η δράση του την περίοδο εκείνη, αν και βραχυχρόνια θα μείνει για πάντα στην Ιστορία του κινήματος στο νησί.

Στις 13 Ιουνίου του 1944, ο αγωνιστής θα συλληφθεί σε μεικτό μπλόκο χωροφυλάκων και Γερμανών στην εβραϊκή συνοικία των Χανίων. Υπεύθυνος για την σύλληψή του ήταν ο Ενωματάρχης του Τμήματος Ασφαλείας Χωροφυλακής Χανίων, Τζεϊράνης. Ο Τζεϊράνης γνώριζε τον Βαγγέλη Κτιστάκη από την περίοδο της μεταξικής δικτατορίας και τον αναγνώρισε αμέσως. Αναφέρεται, ότι σε νεύμα απλού χωροφύλακα να αφήσει τον αντιστασιακό αγωνιστή να φύγει, ο Τζεϊράνης είπε:

«Οχτώ χρόνια τον κυνηγάω και τώρα μου λες να τον αφήσω; ».

Θα παραδοθεί στους Γερμανούς και θα οδηγηθεί στο κολαστήριο της Αγιάς, όπου θα δολοφονηθεί με βάρβαρο τρόπο από τους Ναζί, στις 16 Ιουνίου.

Ο Κατοχικός Ριζοσπάστης της 21 Ιουλίου του 1944, αναγγέλλει την δολοφονία του αγωνιστή.

Ένα χρόνο μετά, στις 16 Ιουνίου του 1945, ο Νίκος Ζαχαριάδης θα γράψει στον Ριζοσπάστη:

«Ένα σεμνό παλικάρι. Τόνε γνώρισα σε δύσκολες στιγμές του Κινήματός μας, όταν το Κόμμα μας προσπαθούσε ν' ανοίξει το δρόμο προς μια μαζική δράση και δημιουργία. Στην προσπάθεια αυτή ο Κτιστάκης πρόσφερε όσα μπορούσε άγνωστος στους πολλούς, χωρίς επίδειξη, με μια θέληση επίμονη και με μια μετριοφροσύνη που ξεχωρίζουν τον πραγματικό αγωνιστή. Μα δίπλα σ' αυτά ο Βαγγέλης είχε και μυαλό και έβλεπε καθαρά και μακρυά. Και είχε μια πίστη βουνό. Δεν τον τράνταζε τίποτε. Στρατιώτης στο μεγάλο στρατό των αγωνιστών δεν γνώριζε επιφύλαξη και δινότανε ολόκληρος, δίχως κανένα δισταγμό στον αγώνα μας. Αναλάμβανε τομείς στη δουλειά μας που και στα χρόνια ακόμα εκείνα της μισονομιμότητας πριν από το 1936 ήθελαν καρδιά γερή, ψυχραιμία, πραγματικό θάρρος, ωριμότητα. Μα δίπλα στον πραχτικό αγωνιστή ο διανοητής μελετούσε τα βασικά προβλήματα της χώρας και του αγώνα. Ξεχωριστά τον απασχολούσε το αγροτικό μας πρόβλημα, τα οικονομικά και πριν απόλα τα ζητήματα της ιδιαίτερης πατρίδας του που τόσο αγαπούσε. Στην «Κομμουνιστική Επιθεώρηση» συνεργαζότανε και βοηθούσε σοβαρά.
Έτσι ο Κτιστάκης συνδυάζει αυτά που χρειάζεται ο λαϊκός αγωνιστής. Θεωρία και πράξη. Έβλεπε καθαρά το δρόμο και το σκοπό μα την ίδια στιγμή καταχτούσε με τον αγώνα το δρόμο αυτόν, που τον έφερνε στο σκοπό.
Μα ο Βαγγέλης είχε και κάτι άλλο ακόμα : Ήταν και ένα μεγάλο παιδί, αγνό και με φλογερό ενθουσιασμό που τον έκαιγε μα που δεν ήθελε να τόνε δείχνει. Η παραμικρή επιτυχία μας τόνε συνάρπαζε και τον ενθουσίαζε. Μα και την πιο μεγάλη καταδρομή την τοποθετούσε σωστά, την αντιμετώπιζε ψύχραιμα και αποφασιστικά.
Μα τόνε πήραν η προδοσία και ο χιτλερισμός. Μα δεν τον έσβησαν. Αντίθετα, η θυσία του τον ξεσήκωσε ακόμα πολύ. Και τη στιγμή που οι προδότες δωσίλογοι γυρνάν λεύτεροι και γλεντούν την προδοσία τους, ο Λαός της χώρας μας και ιδιαίτερα οι συμπατριώτες και συναγωνιστές του .......... σήμερα τη σκέψη στον αγωνιστή Κτιστάκη που δίπλα σε όσους άλλους μας έχουν γίνει σύμβολο και παράδειγμα.
Η Κρήτη και τα Χανιά, το ηρωικό νησί και η Δημοκρατική Ακρόπολή του πρόσφεραν μια ακόμα θυσία, πρόσθεσαν ένα ακόμα κρίκο στη μακρυά αλυσίδα των προσφορών για τη Λευτεριά που ξεκίνησε παλεύοντας τον καταχτητή και που την ολοκλήρωσή της θα τήνε βρει στο λεύτερο λαϊκό δημιούργημα της Λαϊκής Δημοκρατίας. Σαν ένα απ' τα διαμάντια της θάναι και η Ελληνική Κρήτη. Το αγνό της παιδί της Ιδέας, το Βαγγέλη Κτιστάκη δε θα τόνε ξεχάσουμε ποτέ».

Διαβάστε:



«Η αντίσταση στον Ν. Χανίων», του Λευτέρη Ηλιάκη, Αυτοέκδοση. Χανιά, 2003. Εξαιρετικά πλούσιο σε ντοκουμέντα βιβλίο.

«Ανατολική Κρήτη. Κατοχή, αντίσταση, εμφύλιος», του αξέχαστου κομμουνιστή γιατρού Μιχάλη Κοκολάκη. Εκδόσεις «Αλφειός» Αθήνα 1989. Νοκουμέντα για την σύλληψη του Βαγγέλη Κτιστάκη και την εκτέλεση του Ρούσσου Κούνδουρου στα Χανιά.

«Το αντιδικτατορικό κίνημα της Κρήτης: Χρονικό», Χανιά 1965. Του Βαγγέλη Χατζηαγγελή.

«Το δίκιο είναι ζόρικο πολύ» από τη Μάρω Δούκα και τις εκδόσεις Πατάκη. Αθήνα 2010. Ιστορικό μυθιστόρημα, με φόντο τα Χανιά του τελευταίου χρόνου της γερμανικής κατοχής. Η μορφή του Βαγγέλη Κτιστάκη, πανταχού παρούσα στις σελίδες του ενδιαφέροντος αυτού βιβλίου.

«Σχέσεις ΚΚΕ και Διεθνούς Κομμουνιστικού Κέντρου: Β Παγκόσμιος Πόλεμος», του Γρηγόρη Φαράκου, από τις εκδόσεις «Ελληνικά Γράμματα», Αθήνα 2004. Περιλαμβάνονται οι δραματικές επιστολές του Κτιστάκη στην Κεντρική Επιτροπή του Κόμματος, για την αποκατάστασή του, στα πρώτα χρόνια της Κατοχής.

Συνέντευξη του αντιστασιακού αγωνιστή Γιώργου Χριστοδουλάκη, για τα γεγονότα της σύλληψης του Βαγγέλη Κτιστάκη τον Ιούνιο του 1944. Στο «Ρεπορτάζ χωρίς Σύνορα»

«Ο τύπος στη Λαϊκή Δημοκρατία», του Γεωργίου Ζιούτου, Αθήνα 1945, από τις κομματικές εκδόσεις «Νέα Βιβλία, Α.Ε.». Επανέκδοση από τις εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 2003. Το βιβλίο γράφτηκε στα χρόνια της Κατοχής, με την συμβολή του Βαγγέλη Κτιστάκη, στον οποίο αφιερώθηκε από τον συγγραφέα.

«Βαγγέλης Κτιστάκης: Ο αντιφασίστας λαϊκός αγωνιστής και η εποχή του».
Ιστορική μελέτη, του Βαγγέλη Χατζηαγγελή. Χανιά 1964. Ολοκληρωμένη βιογραφία του Κτιστάκη, με πολλά ντοκουμέντα και στοιχεία άγνωστα στο ευρύ κοινό. Ολόκληρο στο scribd.

«Ντοκουμέντα μιας εποχής» της Αλίκης Παλίδου. Ηράκλειο 2009. Αυτοέκδοση. Σπάνια ντοκουμέντα από τα τέλη του 19ου αιώνα και μέχρι τα τέλη του πρώτου μισού του 20ου αιώνα περιλαμβάνονται στο συγκεκριμένο βιβλίο που είναι αφιερωμένο στον εξάδελφό της κας Παλίδου, Βαγγέλη Κτιστάκη.

Τα περιστέρια του Ντυκλό

 Μάρτιος του 1952. Η Ελλάδα, συγκλονίζεται από την δεύτερη δίκη του Μπελογιάννη και των συντρόφων του, αυτή τη φορά, με την κατηγορία της κατασκοπίας υπέρ της Σοβιετικής Ένωσης και κατά των χωρών του "Ελεύθερου Δυτικού Κόσμου".

Η "Φωνή της Αμερικής", μετέδωσε: 

«Η δίκη Μπελογιάννη αποδεικνύει στον Ελεύθερο Κόσμο πως τα Κομμουνιστικά Κόμματα, όπου κι αν βρίσκονται, δεν είναι πολιτικά κόμματα, όπως τα υπόλοιπα, αλλά κατασκοπευτικές οργανώσεις».

Αυτή είναι και η ουσία της υπόθεσης. Το project κατασκοπεία, ήταν αμερικανικής και όχι ελληνικής έμπνευσης. Εφαρμόστηκε σχεδόν σε όλες τις δυτικές χώρες και στις ίδιες τις ΕΠΑ, με διαφορετική κάθε φορά επιτυχία. Στη Γαλλία, σε μια προσπάθεια επανάληψης της υπόθεσης Μπελογιάννη με πρωταγωνιστή αυτή τη φορά, το ιστορικό στέλεχος του Κομμουνιστικού Κόμματος Γαλλίας, Ζακ Ντυκλό, είχε τραγελαφική κατάληξη.

Ο Ζακ Ντυκλό, την περίοδο 1950-1953, εκτελούσε χρέη γραμματέα του κόμματος, λόγω της απουσίας του Μωρίς Τορέζ στη Μόσχα για λόγους υγείας (είχε υποστεί εγκεφαλικό). Οι βασικοί στόχοι του κόμματος ήταν αγώνας για την παγκόσμια ειρήνη (σταμάτημα του πολέμου στην Κορέα), απεμπλοκή της Γαλλίας από την Ινδοκίνα (Βιετνάμ), μαζικοί πολιτικοί και συνδικαλιστικοί αγώνες για τη βελτίωση των συνθηκών ζωής και των μισθών των εργαζομένων.

Στις 28 Μάη του 1952, το κόμμα οργάνωσε μια γιγάντια διαδήλωση διαμαρτυρίας ενάντια στην επίσκεψη στη Γαλλία του αμερικανού στρατηγού Matthew Ridgway (μην πάρετε τοις μετρητοίς και 100%, το υμνολόγιο του συντάκτη του λήμματος), διότι τον θεωρούσε υπεύθυνο για χρήση βακτηριολογικού και χημικού πολέμου στην Κορέα και στο Βιετνάμ. Η Ουμανιτέ μάλιστα, δεν τον ανέφερε με το όνομά του, αλλά με παρατσούκλια του τύπου, ο "στρατηγός πανούκλα", "ο μικροβιακός στρατηγός", κλπ. Η διαδήλωση χτυπήθηκε βίαια από την αστυνομία και υπήρχαν πολλοί τραυματίες.

Η καταστολή του αστικού κράτους ξεκίνησε. Κομμουνιστές συνδικαλιστές, οδηγούνται στη φυλακή. Ακόμα πιάνονται τέσσερις κομμουνιστές βουλευτές, μεταξύ των οποίων και ο ίδιος  ο Ντυκλό, που συλλαμβάνεται από αστυνομικούς το ίδιο απόγευμα μέσα στο αυτοκίνητό του.

Ανακοινώνεται, ότι στο αυτοκίνητο του γραμματέα, βρέθηκαν ένας ραδιοπομπός !, ένα πιστόλι, ένα μπαστούνι (γκλομπ) και δύο ... περιστέρια. Ειδικά για τα περιστέρια, θεωρήθηκε ότι προορίζονταν για μεταφορά μηνυμάτων κατασκοπευτικού περιεχομένου, αφού - δυστυχώς για την αστυνομία - γρήγορα φάνηκε ότι ο ραδιοπομπός ήταν απλά ένα πολύ καλό car radio της εποχής, που έπαιζε σε διάφορες μπάντες !




Ο Ντυκλό οδηγήθηκε στη φυλακή με την κατηγορία της κατασκοπείας υπέρ της ΕΣΣΔ, ωρυόμενος συνέχεια ότι τα δύο περιστέρια ήταν σκοτωμένα και προορίζονταν για την κατσαρόλα.
O εξευτελισμός της γαλλικής αστυνομίας ήταν απόλυτος.

Παρ' όλα αυτά, έμεινε στη φυλακή μέχρι τον Ιούλιο. Δεν ήταν βέβαια δυνατό, παρά τις προσπάθειες να στοιχειοθετηθεί κατηγορία για κατασκοπία. Παρ' όλα αυτά θέλησαν να τον δικάσουν, με βάση ένα διάταγμα του 1939, που απαγόρευε την διάδοση συνθημάτων της Κομιντέρν και ένα διάταγμα του 1940 που προέβλεπε την ποινή του θανάτου για δολιοφθορά στον στρατό. Στην έννοια δολιοφθορά, υπαγόταν, όχι μόνο η υλική, αλλά και η ηθική δολιοφθορά, δηλαδή η όλη αντιπολεμική εκστρατεία του PCF. Τελικά, η Γαλλική Εθνοσυνέλευση αρνήθηκε να του αφαιρέσει τη βουλευτική ασυλία.

 Ο Μπελογιάννης καταδικάστηκε στην δεύτερη δίκη του, με βάση τον Αναγκαστικό Νόμο 375 (1936) της μεταξικής δικατορίας, που προέβλεπε την ποινή του θανάτου για αδικήματα κατασκοπίας ακόμα και σε ειρηνική περίοδο. Στη Γαλλια, ο Ντυκλό και οι φυλακισμένοι αγωνιστές, θα δικάζονταν με νόμους της ανυπόληπτης και υπεύθυνης για την παράδοση της χώρας στους Ναζί, Τρίτης Γαλλικής Δημοκρατίας.

Η υπόθεση, πέρασε στη γαλλική ιστορία, σαν "le complot des pigeons".

Αναγνώριση βουλγαρικής μειονότητας στην Ελλλάδα - Σεπτέμβριος 1924

Στις 29 Σεπτεμβρίου του 1924, στη Γενεύη υπεγράφη συμφωνία μεταξύ των δύο αντιπροσώπων της Ελλάδας και Βουλγαρίας στην Κοινωνία των Εθνών. Η συμφωνία έμεινε γνωστή στην ιστορία ως σύμφωνο Πολίτη-Καλφώφ, από τα ονόματα των δύο αντιπροσώπων και έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί το ελληνικό κράτος, αναγνώριζε επίσημα (ή τουλάχιστον σε επίσημο έγγραφο) την ύπαρξη ...βουλγαρικής μειονότητας εις την Ελλάδα.

Ας προσέξουμε την ημερομηνία. 29 Σεπτεμβρίου 1924. Με άλλα λόγια, μιλάμε για το έτος που έγινε το 5ο Συνέδριο της 3ης Διεθνούς (Κομιντέρν), η 7η Συνδιάσκεψη της Βαλκανικής Κομμουνιστικής Ομοσπονδίας και το 3ο Έκτακτο Συνέδριο του ΚΚΕ.

Με τη συμφωνία Πολίτη-Καλφώφ η Ελλάς, όχι μόνο δεχόταν αντικειμενικά την ύπαρξη βουλγαρικής μειονότητας στην επικράτειά της, αλλά δεχόταν και την δημιουργία ειδικού οργάνου από την Κοινωνία των Εθνών. το οποίο με τις παρεμβάσεις του θα εξασφάλιζε την προστασία της βουλγαρικής μειονότητας !!!

Αξίζει να δούμε τις αναφορές στον αθηναϊκό τύπο της εποχής (Ελεύθερο Βήμα της 30/9/1924) για το ζήτημα. Τα συμπεράσματα τα αφήνουμε στον αναγνώστη:

ΠAPIΣIOI, 29 Σεπτεμβρίου.

[Ραδιογράφημα].

Το συμβούλιον της Κοινωνίας των Εθνών συνήλθε σήμερον υπό την προεδρίαν του κ. Υμάνς και απεφάσισε να αποδεχθεί τας προτάσεις τας υποβληθείσας αναφορικώς προς την προστασίαν των εν Ελλάδι βουλγαρικών μειονοψηφιών υπό του κ. Καλφώφ υπουργού των Εξωτερικών και αντιπροσώπου της Βουλγαρίας, ως και τας του κ. Πολίτη αντιπροσώπου της Ελλάδος αναφορικώς προς την προστασίαν των εν Βουλγαρία ελληνικών μειονοψηφιών.

Κατ' ακολουθίαν δύο μέλη της μικτής επιτροπής, οι κ. κ. Κορφ και Ρόβερ επιφορτίζονται να βοηθήσουν υπό την ιδιότητα αυτών, ως αντιπροσώπων της Κοινωνίας των Εθνών την ελληνικήν και την βουλγαρικήν κυβέρνησιν εις τας προσπαθείας αυτών, προς εξασφάλισιν δικαίας συμπεριφοράς προς τας μειονοψηφίας.

Τα δύο σχετικά πρωτόκολλα υπεγράφησαν διαρκούσης της συνεδριάσεως υπό των αντιπροσώπων Ελλάδος και Βουλγαρίας ως και υπό του προέδρου και του γενικού γραμματέως της Κοινωνίας των Εθνών.

ΔΗΛΩΣΕΙΣ TOY κ. ΠΟΛΙΤΗ
ΓΕΝΕΥΗ, 29 Σεπτεμβρίου.

(Του ανταποκριτού μας) — Το συμβούλιον τής Κοινωνίας των Εθνών συνήλθεν εις δημοσίαν συνεδρίασιν. Κατ' αυτήν εγνωστοποιήθη ότι οι αντιπρόσωποι Ελλάδος και Βουλγαρίας κ. κ. Πολίτης και Καλφώφ υπέγραψαν πρωτόκολλον σχετικώς με την εποπτείαν της Κοινωνίας των Εθνών εις τα ζητήματα των μειονοτήτων αμφοτέρων των χωρών.

Ο Άγγλος αντιπρόσωπος κ. Μώραιϋ συνεχάρη τας δύο χώρας ειπών:
«Είμεθα βαθέως συγκεκινημένοι διότι η Ελλάς και η Βουλγαρία εμφορούνται υπό του αληθούς πνεύματος της Κοινωνίας των Εθνών. Εάν και άλλαι χώραι ακολουθήσουν το παράδειγμα των, το επίπεδον του πολιτισμού της ανθρωπότητος θα ανυψωθή».
·····_
Ο κ. Πολίτης, ομιλήσας επί του υπογραφέντος πρωτοκόλλου είπε μεταξύ άλλων:
«Ο κ. Καλφώφ θα ειπή εις την Σόφιαν και εγώ εις τας Αθήνας ότι δυνάμεθα να επιτύχωμεν το παν υπό τον διαυγή ορίζοντα της Κοινωνίας των Εθνών».

Γράφει ο (σοβαρός) ιστορικός της περιόδου Γρηγόριος Δαφνής για τη συμφωνία:

"Το πρωτόκολλον δηλαδή ανεγνώριζε την ύπαρξιν "βουλγαρικών μειονοτήτων" εις την Μακεδονίαν και εδημιούργει ένα νέον τύπον μειονοτικής προστασίας, τελείως διαφόρου από του προβλεπομένου υπό των συνθηκών ειρήνης. Έτσι. όμως η Βουλγαρία απέκτα μέσον παρεμβάσεως εις την Μακεδονίαν και εδημιούργει προηγούμενον όπως ζητήσει ανάλογον μεταχείρισιν εκ μέρους της Σερβίας, δια τας βουλγαρικάς μειονότητας της Σερβικής Μακεδονίας. Δι' αυτό ορθώς ο βουλγαρικός τύπος εχαρακτήρισε το πρωτόκολλον ως εθνικήν επιτυχίαν".

Ο Μιχαλακόπουλος βέβαια όταν κατάλαβε τι ακριβώς υπογράφηκε, αρνήθηκε να εφαρμόσει το πρωτόκολλο. Έκανε προσφυγή στην ΚΤΕ και χρησιμοποίησε τον ίδιο τον Βενιζέλο (ο μόνος που είχε διεθνές κύρος από τους Έλληνες πολιτικούς) για να πετύχει την ακύρωση της συμφωνίας.

Ανάλογες συμφωνίες με τους Σέρβους θα υπογράψει ο "μέγας πατριώτης" δικτάτορας Πάγκαλος το 1926. Συμφωνίες που έδιναν πολλά δικαιώματα στην Γιουγκοσλαβία (ουδέτερη ζώνη στην Θεσσαλονίκη, προνομιακές συμβάσεις στις σιδηροδρομικές μεταφορές). Μεταξύ των άλλων, στα ψιλά γράμματα, αναγνώριζε ως Σέρβους, όσους είχαν αναγνωρίσει τα προξενεία της Γιουγκοσλαβίας στην Ελλάδα, δηλαδή τους Σλαβομακεδόνες.

Το νεαρό ΚΚΕ με όλον τον κοινωνικό ρομαντισμό και την πολιτική αφέλεια που επί μια δωδεκαετία έτρεφε την μπολσεβικοποίηση του, προσπαθούσε με απόλυτη συνέπεια και σταθερότητα να κάνει πράξη την εντολή του Λένιν που έλεγε:

Οι προλετάριοι πρέπει να τραβούν στην επανάσταση χωρίς να λογαριάζουν εθνικές θυσίες, να βάζουν το συμφέρον της διεθνούς εργατικής επανάστασης πάνω από την ακεραιότητα, την ασφάλεια, την ησυχία του ενός ή του άλλου εθνικού κράτους και συγκεκριμένα του δικού τους.

Η ζαχαριαδική ηγεσία του κόμματος ήταν αυτή που μετά το 1931 έκανε πράξη την βασική αρχή του Ιστορικού Υλισμού, ότι οι επιθυμίες και τα αισθήματα δεν καθορίζουν την πρακτική ζωή, αλλά αντίθετα καθορίζονται από αυτήν. Το ΚΚΕ άλλαξε την θεώρηση του πάνω στο εθνικό ζήτημα, με αποτέλεσμα να ξεφύγει από την κοινωνική απομόνωση, τον πολιτικό απατρισμό και την οργανωτική αποδιοργάνωση.

Με την καπηλεία του "μακεδονικού" οδηγήθηκαν χιλιάδες Έλληνες κομμουνιστές στις εξορίες, φυλακές, ακόμα και στον θάνατο. Ακόμα και όταν η γνωστή θέση του ΚΚΕ δεν ίσχυε, όταν δεν υπήρχε. Οι αστοί όμως (Πάγκαλος, Πολίτης, και λοιποί) δεν έπαθαν ποτέ τίποτα.

Γιώργος Τζαμαλούκας, ο πατέρας της αντάρτικης χειρουργικής

Ο Γιώργος Τζαμαλούκας γεννήθηκε στη Ζαχάρω Ολυμπίας. Έζησε στην Αθήνα. Ο πατέρας του, ο οποίος ξεκίνησε ως εργάτης γης κατάφερε να ανοίξει αργότερα ένα μικρά εστιατόριο στην Αθήνα. Το 1931 αφού ξεπέρασε πολλές δυσκολίες που του δημιουργούσε η «ταπεινή» καταγωγή του δουλεύοντας σκληρά για να εξοικονομήσει τα έξοδα διατροφής και σπουδών τον, πήρε το δίπλωμά τον από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Αθηνών.

Στη συνέχεια, η διδακτορική του διατριβή, με θέμα τις στενώσεις του ορθού εντέρου, με εισήγηση του καθηγητή Πέτρου Κόκκαλη του απέδωσε το 1939, τον τίτλο του διδάκτορα της Ιατρικής.








 


Η διδακτορική διατριβή του χειρουργού Γιώργου Τζαμαλούκα.
 Δεν ξεκόβει, όμως. από τις ρίζες του. Από τα πρώτα του βήματα, ως βοηθός χειρουργού στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο του «Αρεταίειου» στην Αθήνα, ο Γ. Τζαμαλούκας γνωρίζεται με το εργατικό κίνημα. Γίνεται γιατρός της «Εργατικής Βοήθειας». Αυτό γίνεται αφορμή για να πιαστεί, με άλλους 7 συναδέλφους του με την κατηγορία ότι προετοίμαζαν «κομμουνιστικήν επανάσταση». Η έλλειψη κάθε στοιχείου ανάγκασε τις αρχές να τους αφήσουν ελεύθερους. Όμως ο Τζαμαλούκας έχασε τη θέση του στο νοσοκομείο.

Ριζοσπάστης, 6.6.1933. Διαμαρτυρία για την απόλυση του Τζαμαλούκα.


Το 1935, με τη βοήθεια του γνωστού καθηγητή Κοντιάδη, διορίστηκε στο «Τζάνειο» νοσοκομείο, ως επιμελητής. Με την ευσυνειδησία και τις ικανότητες του ξεχωρίζει και το 1941 αναλαμβάνει διευθυντής του Γενικού Κρατικού Νοσοκομείου τον Πειραιά. Δεν ταμπουρώνεται όμως στην «υψηλή» του θέση. Οργανώνεται στο ΕΑΜ Επιστημόνων του Πειραιά και στην οργάνωση του ΕΑΜ Πετραλώνων.
Λόγω των συχνών βομβαρδισμών του Πειραιά από τους Aγγλοαμερικανούς οι κάτοικοι που ζουν γύρω από το νοσοκομείο φεύγουν για ασφάλεια σε άλλες περιοχές της Αθήνας και του Πειραιά. Όμως ο Τζαμαλούκας, μαζί με άλλους γιατρούς και το προσωπικό του νοσοκομείου παραμένουν και συνεχίζουν να θεραπεύουν τους τραυματίες, συχνά κάτω από βροχή βομβαρδισμών. Ο ίδιος, εξ αιτίας μιας φοβερής έκρηξης, παθαίνει ρήξη του τυμπάνου του αριστερού του αφτιού, με αποτέλεσμα να πάθει στη συνέχεια ωτίτιδα και ελάττωση της ακοής του.

Αρχικά, μεταφέρει τη δραστηριότητά τον στη Βιέννη, όπου βρίσκεται για λόγους υγείας. Ύστερα στο Γκρατς, συνδέεται με το αυστριακό κίνημα εθνικής αντίστασης κι οργανώνεται σε παράνομη ομάδα από Έλληνες αντιφασίστες. Το 1944, η ομάδα αυτή αποτελούμενη από 120 Έλληνες, με τον Τζαμαλούκα μέσα, πολεμά με το όπλο στο χέρι για την απελευθέρωση του Γκρατς από τους χιτλερικούς.

Το αντιφασιστικό του καθήκον το είχε κάνει, στο ακέραιο, ο γιατρός Τζαμαλούκας. Θα μπορούσε τώρα με ήσυχη τη συνείδηση να αφοσιωθεί στην επιστήμη του και στην οικογένεια του. Μα ο Τζαμαλούκας έγινε γιατρός όχι από καριέρα, αλλά για να σώζει ζωές. Γι αυτό όταν το 1946-1947 οι φλόγες του εμφυλίου πολέμου τύλιξαν την Ελλάδα και οι αντάρτες μας είχαν περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο την ανάγκη του, ο Τζαμαλούκας αψηφώντας κόπους και κινδύνους εκπληρώνει το κομματικό του καθήκον.
Παρατάει θέσεις και οικογένεια και τρέχει δίπλα στους ηρωικούς μαχητές του ΔΣΕ οι οποίοι δίνουν στα ελληνικά βουνά ένα σκληρό και άνισο αγώνα.
Δίνει κι ο Τζαμαλούκας από το δικό του μετερίζι, τη μάχη της ζωής με το θάνατο.
Το 1950 ο γιατρός Τζαμαλούκας βρίσκεται στη Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία και εργάζεται στο νοσοκομείο τον Πότσδαμ και στη συνέχεια γίνεται επιμελητής στο κρατικό νοσοκομείο «Νόιστερ Κράκενχαους» της Δρέσδης. Το 1960 γίνεται υποδιευθυντής της χειρουργικής του κλινικής.

Εδώ, ύστερα από πολλά τρικυμισμένα χρόνια, βρίσκει τη γαλήνη, αν μπορεί να υπάρχει γαλήνη για έναν άνθρωπο που καθημερινά παλεύει ν' αποσπάσει ζωές από το θάνατο και τον πόνο. Τα μέσα που του προσφέρονται του βοηθούν να αξιοποιήσει στο έπακρο, τις ικανότητες και τις γνώσεις του και γρήγορα αναδεικνύεται σε έναν από τους καλύτερους χειρουργούς της χώρας. Οι επιστημονικές τον εργασίες, που αριθμούνται σε μερικές δεκάδες, προκαλούν πάντα το ζωηρό ενδιαφέρον των επιστημόνων. Αναφέρουμε μερικά από τα θέματα των μελετών που δημοσίευσε σε γερμανικά περιοδικά μόνο τα τελευταία χρόνια:
- Συμβολή για τη θεραπεία του κιρσώδους έλκους των κάτω άκρων.
- Παθολογικές αλλοιώσεις του ήπατος ως αποτέλεσμα των παθήσεων της χοληδόχου κύστης.
- Σπάνιες παθολογικές αλλοιώσεις του τυφλού και λεπτού εντέρου και αιτία απόφραξής του.
- Αυτόματα κατάγματα σε δυστροφικές αλλοιώσεις των οστών σε ηλικιωμένους και η θεραπεία τους.
- Παθολογικές αλλοιώσεις των νεφρών από νεφρολιθίαση.
κ.ά.

Ενδιαφέρον προκαλούσαν πάντα στους πιο διαφορετικούς ακροατές, οι διαλέξεις του Τζαμαλούκα. Η φήμη του δεν περιοριζόταν στα σύνορα της χώρας που τον φιλοξενούσε. Μια σειρά συνάδερφοί του από δυτικές χώρες επιζητούν σύνδεση μαζί του για να ενημερώνονται πάνω στις μελέτες του.

Οι υπηρεσίες τον Τζαμαλούκα βρήκαν και την πιο επίσημη αναγνώριση.

Το 1961 του απονεμήθηκε το «Χρυσό Μετάλλιο Χούφελαντ» (Hufeland-Medaille), για τις εξαιρετικές επιστημονικές επιδόσεις και για την ανεκτίμητη ανθρωπιστική του δουλειά στους αρρώστους.
Η γερμανική «Ένωση θυμάτων του Ναζισμού» πρότεινε την παρασημοφόρησή τον με το μετάλλιο του «Αγωνιστή του αντιφασιστικού αγώνα 1933-1944».



Το Χρυσό Μετάλλιο του Christoph Wilhelm Hufeland (1762-1836), του Ιπποκράτη της Γερμανίας, ήταν η ανώτερη τιμή που μπορούσε να λάβει ένας γιατρός στη Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία.

Το εξαντλημένο βιβλίο του Γιώργου Τζαμαλούκα:

"Ενάντια στο θάνατο στο Γράμμο και το Βίτσι", εκδόσεις "Νέα Βιβλία", Αθήνα 1975, όπως αναδημοσιεύτηκε στο περιοδικό "Εθνική Αντίσταση", σε τέσσερις συνέχειες (2010, τεύχος 145-148).

Δείτε το εδώ:

Η Βρετανία στην Ελλάδα

«Η Βρετανία στην Ελλάδα», του Αρχηγού της Βρετανικής Οικονομικής Βοήθειας (Ούνρα) στην Βόρεια Ελλάδα (1945-46), Αυστραλού Συνταγματάρχη, A.W. Sheppard.

Αξιωματικοί σαν τον A.W. Sheppard (1911-1997), βαθιά δημοκρατικοί στις πεποιθήσεις τους και προοδευτικοί στην ιδεολογία τους, αποτελούσαν κόσμημα για τον στρατό της Κοινοπολιτείας. Ανώτατες σπουδές στην Ιστορία και στις ανθρωπιστικές επιστήμες, συνταγματάρχης στην ηλικία των 27 !!!, παρασημοφορηθείς για την ανδρεία του στη Μάχη της Κρήτης, συμμετείχε στο μέτωπο της Ασίας το 1943-44. Δεν νομίζουμε ότι χρειάζονται περισσότερες συστάσεις για τον σπουδαίο αυτόν Αυστραλό και φίλο του ελληνικού λαού μέχρι το τέλος της ζωής του.




Στο μικρό αυτό βιβλίο που εκδόθηκε στο Λονδίνο το 1947, από την League for Democracy in Greece, («Ένωση για την Δημοκρατία στην Ελλάδα»), παραθέτονται με λεπτομέρειες τα γεγονότα που οδήγησαν Ελλάδα από κοιτίδα της Δημοκρατίας και της Ελευθερίας (όπως τουλάχιστον την έβλεπαν οι ρομαντικοί δημοκρατικοί φιλέλληνες της εποχής), να καταντήσει ένα αυταρχικό και αστυνομικό κράτος, ακριβώς μετά την απελευθέρωσή της από την γερμανική κατοχή. Περιγράφονται επίσης με ενδελέχεια οι ευθύνες των βρετανικών κομμάτων και της βρετανικής γραφειοκρατίας στο να πάρει η πολιτική ζωή της χώρας αυτή την αντιδημοκρατική εκτροπή, με την άνοδο στην εξουσία των συνεργασθέντων στην Κατοχή με τον ναζισμό (δοσιλόγων).


Ηπειρώτισσες μεταφέρουν εφόδια για τους μαχόμενους Ελασίτες, στα ελεύθερα ελληνικά βουνά κατά την διάρκεια της Κατοχής

Θα προτείναμε όμως, όπως πιθανότατα θα ήθελε και σ συγγραφέας, να μην διαβαστεί το συγκεκριμένο βιβλίο μόνο από αυτήν τη στενή οπτική. Στην πραγματικότητα το συγκεκριμένο σύγγραμμα είναι μια πραγματεία για τις ξένες επεμβάσεις των μεγάλων αποικιοκρατικών δυνάμεων στις μικρές και αδύναμες οικονομικά χώρες.


Ο συνταγματάρχης Σέπαρντ, με τους βοηθούς του, κάπου στη Μακεδονία στα τέλη του 1945

Κάποιες ακόμα φωτογραφίες που υπάρχουν στο βιβλίο:


Αθήνα, εορτασμός της εργατικής Πρωτομαγιάς, το 1945

Τίτλος: Britain in Greece
Συγγραφέας: Sheppard, A. W. (Alexander William), 1911-1997
Έκδοση: London : League for Democracy in Greece, [1947?]. 

Κατεβάστε το από:

(mediafire)

ή

Dropbox

Σίμος Κερασίδης

Ένα αφιέρωμα, σε μια θρυλική μορφή του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος, στον Τουμπιώτη αγωνιστή της ΟΚΝΕ και του ΚΚΕ, Σίμο Κερασίδη.

Ο αγωνιστής Σίμος Κερασίδης καταγόταν από τον Πόντο, όπου γεννήθηκε το 1918. Προερχόταν από οικογένεια φτωχών βιοπαλαιστών.

Το 1924 ήρθε στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκε στο συνοικισμό Κάτω Τούμπας στην Θεσσαλονίκη.

Από μικρός εργαζόταν σκληρά σε διάφορες χειρωνακτικές εργασίες, προκειμένου να βοηθήσει την πολυμελή οικογένειά του. Προικισμένος με μία υπερφυσική σωματική δύναμη, ασχολήθηκε από την εφηβεία του με τον αθλητισμό. Ασχολήθηκε με αξιοσημείωτη επιτυχία με πολλά αθλήματα. Δρομέας στον αρχαιότερο αθλητικό σύλλογο της Θεσσαλονίκης, τον «Ηρακλή», άλμα επί κοντώ, στο τέλος ελληνορωμαϊκή πάλη, όπου βρήκε και το στοιχείο του, αφού είχε τρομακτική μυϊκή δύναμη στα χέρια. Θα κερδίσει πολλά μετάλλια στο αγώνισμα αυτό, που θα γεμίσουν με χαρά και περηφάνια την οικογένειά του.

Η ενασχόλησή του με τον αθλητισμό, δεν θα σταθεί εμπόδιο στο να συμμετάσχει από μικρός στους κοινωνικούς αγώνες της εποχής. Μόλις 16-17 ετών, θα οργανωθεί στην ΟΚΝΕ, στην νεολαία του ΚΚΕ και θα αναδειχθεί πρωτοπόρο και σημαντικό στέλεχος της οργάνωσης. Λίγο μετά, θα γίνει και μέλος του ΚΚΕ.

Ήδη από το 1935 και ειδικά μετά το αποτυχημένο βενιζελικό πραξικόπημα, θα περάσει στην παρανομία, προσπαθώντας να οργανώσει τους αγώνες της εργατικής νεολαίας της Θεσσαλονίκης και των γύρω πόλεων.

Αμέσως μετά την δικτατορία της 4ης Αυγούστου, θα συλληφθεί από την Ασφάλεια και θα οδηγηθεί με άλλους αγωνιστές στον Άι Στράτη. Θα μείνει εκεί έξι μήνες, όπου και θα «απολυθεί», λόγω του «νεαρού της ηλικίας του». Ήταν μόλις 18 ετών.

Δεν θα καθίσει για πολύ ήσυχος και θα ξαναβγεί στην παρανομία. Θα συλληφθεί άλλη μια φορά το 1938, όπου και θα δραπετεύσει.

Το 1939 βρίσκεται στην Ανατολική Μακεδονία, όπου δουλεύει σκληρά για την ανασυγκρότηση των κομματικών οργανώσεων της περιοχής και την εξασφάλιση της άμυνάς τους από τα συνεχή χτυπήματα που αυτές δέχονται από τους κατασταλτικούς μηχανισμούς της μεταξικής δικτατορίας.
Είναι πια γραμματέας της ΟΚΝΕ της περιοχής και μέλος του Μακεδονικού Γραφείου του ΚΚΕ. Το Μακεδονικό Γραφείο, θα τα καταφέρει μάλλον καλά, αφού θα μείνει αλώβητο ή σχεδόν αλώβητο από τις διώξεις του Κράτους και θα κρατήσει τις οργανώσεις του ακέραιες.

Το Αύγουστο του1939 θα συλληφθεί για μια άλλη ακόμα φορά στην Δράμα. Στον σιδηροδρομικό σταθμό της πόλης θα αναγνωριστεί από άντρες της Ειδικής Ασφάλειας. Τρεις ασφαλίτες με πολιτικά, θα προσπαθήσουν μάταια να τον πιάσουν. Το εικοσάχρονο παλικάρι θα τους απωθήσει και θα τους εξουδετερώσει. Στη συνέχεια οι ένστολοι πια αστυνομικοί που βρίσκονταν στον σταθμό θα αρχίσουν να τον κυνηγούν μέσα στους δρόμους της πόλης, φωνάζοντας «πιάστε τον, είναι κλέφτης». Ο Σίμος τρέχοντας, φώναζε στον κόσμο που τους έβλεπε «είμαι κομμουνιστής». Τελικά, στην πλατεία της Δράμας θα πιαστεί και θα οδηγηθεί στα κρατητήρια.

Στην Ασφάλεια, θα ακολουθήσουν απίστευτα βασανιστήρια προκειμένου ο Κερασίδης να καταδώσει ονόματα και καταστάσεις. Από τις κακώσεις που υπέστη στα πέλματα των ποδιών του, το παλικάρι δεν θα μπορεί να σηκωθεί για πολύ καιρό. Πάντως, παρά τη φάλαγγα, παρά τα βραστά αυγά στις μασχάλες, παρά τους βρόγχους στο λαιμό, ο Σίμος Κερασίδης θα μείνει ακλόνητος. Η απερίγραπτη αντοχή του στα βασανιστήρια, η απάθεια στον πόνο που έδειξε, θα τον κάνουν θρύλο στους νέους κομμουνιστές. Ο Κερασίδης θα μετατραπεί σε σύμβολο αντίστασης στην φασιστική θηριωδία.

Ο Μανιαδάκης γνωρίζοντας τα συμβάντα, μετά από μια επίσκεψή του στην Καβάλα θα αλλάξει το πρόγραμμά του και θα μεταβεί στην Δράμα, ειδικά για να δει τον δεσμώτη ήρωα που από τις κακώσεις δε μπορούσε να σηκωθεί όρθιος. Δύο αστυνομικοί τον σήκωσαν από τις μασχάλες για να δει τον φασιστή υπουργό. Ο Κερασίδης, με όση δύναμη είχε, απωθώντας τους αστυνομικούς, κουτούλησε τον Μανιαδάκη, με αποτέλεσμα να πέσουν και οι δύο κάτω.

Θα ακολουθήσουν νέα τρομερά βασανιστήρια. Στη συνέχεια θα οδηγηθεί στις Φυλακές της Δράμας. Μετά από ένα μήνα εγκλεισμού, ειδοποιεί την οργάνωση ότι θα δραπετεύσει. Το σχέδιο το είχε καταστρώσει μόνος του. Τελικά, θα τα καταφέρει. Τρυπώντας τον σοβά της οροφής με έναν σουγιά, θα βρεθεί στα κεραμίδια. Από εκεί με τη βοήθεια μιας κολόνας ηλεκτρικού ρεύματος, θα καταφέρει να φτάσει στο έδαφος. Στον δρόμο τον περίμενε ένας ταξιτζής, οργανωμένο μέλος του ΚΚΕ. Ο Σίμος θα ξεφύγει για μια ακόμα φορά από τους μεταξικούς βασανιστές, ξεφτιλίζοντας τους μηχανισμούς καταστολής του φασιστικού κράτους.

Μετά την απόδρασή του, θα καταφύγει στην Θεσσαλονίκη, όπου θα συνεχίζει να δουλεύει στο Μακεδονικό Γραφείο του ΚΚΕ και στην ΟΚΝΕ.

Από το Πάσχα του 1941 ο Κερασίδης δούλευε για την ανασυγκρότηση των κομματικών δυνάμεων στην Θεσσαλονίκη και την προετοιμασία της αντίστασης κατά των καταχτητών. Τον Μάιο του 1941, θα συμμετάσχει στην αντιστασιακή οργάνωση «Ελευθερία», μία από τις πρώτες οργανώσεις Αντίστασης στην κατεχόμενη από τους Γερμανούς Ευρώπη.

Το ιδρυτικό πρωτόκολλο της οργάνωσης «Ελευθερία», φέρει ημερομηνία 15 Μάη 1941 και το υπογράφουν:

• Από το Μακεδονικό Γραφείο του ΚΚΕ: Σίμος Κερασίδης και Απόστολος Τζανής.
• Από το Σοσιαλιστικό Κόμμα: Ο αξέχαστος σοσιαλδημοκράτης, γιατρός Γιάννης Πασαλίδης, (από τα ιδρυτικά στελέχη - μετά τον Εμφύλιο - της ΕΔΑ).
• Από το Αγροτικό κόμμα: Ο δικηγόρος Θανάσης Φείδας.
• Από την Δημοκρατική Ένωση: Ο Γιώργος Ευθυμιάδης και τέλος,
  
• ο απόστρατος συνταγματάρχης του 1935, Δημήτριος Ψαρρός.
  

Η αντιστασιακή οργάνωση «Ελευθερία», ιδρύθηκε δύο μόλις εβδομάδες μετά την είσοδο των Γερμανών στην Θεσσαλονίκη και εννοείται, πριν την εισβολή των Ναζί στη Σοβιετική Ένωση.

Ο Κερασίδης, μαζί με τον Τζανή θα υιοθετήσουν μια άκρως ριζοσπαστική θέση για την οργάνωση της Αντίστασης ενάντια στις κατοχικές δυνάμεις. Όπως γράφει ο Ανδρέας Τζήμας, ηγετικό στέλεχος του ΚΚΕ και στη συνέχεια ως «Σαμαρινιώτης», μέλος του Γενικού Στρατηγείου του ΕΛΑΣ,

«… απόψεις του Μακεδονικού Γραφείου το καλοκαίρι του 1941 ήταν να μεταβληθούμε αμέσως σε μια μαχητική σαμποταριστική οργάνωση που να αναλάβει έντονη δράση στις πόλεις και στην ύπαιθρο. Για αυτούς, η κομματική οργάνωση ταυτιζόταν με μερικές δεκάδες ή και εκατοντάδες αποφασιστικών ανθρώπων, ικανών για όλα.»

Δυστυχώς, οι συνεχείς δραπετεύσεις του Σίμου, του έδωσαν μια υπερβολική αυτοπεποίθηση σχετικά με τις ικανότητές του. Πίστευε ότι θα μπορούσε να ξεφύγει από οποιαδήποτε δύσκολη κατάσταση, γεγονός που τον έκανε σχετικά απρόσεκτο και να μην παίρνει τις απαραίτητες συνωμοτικές προφυλάξεις.

Γράφει ο Νώντας Σακελλαρίου:

«Και στη Δυτική Μακεδονία άρχισαν να εμφανίζονται αντάρτικες ομάδες. Τις καθοδηγούσε ο Σίμος Κερασίδης – ήτανε τσαγκάρης, γερός στα χέρια, κοντός στο ανάστημα. Δραπέτευσε δυο-τρεις φορές από τις Ασφάλειες όπου κρατούνταν. Πολλές φορές του συνέστησα να προφυλάγεται, μα απαντούσε:
-Έχω τα χέρια μου, δεν φοβάμαι.
Αυτός είναι και ο λόγος που τον έπιασαν οι Παοτζήδες στα Ίμερα της Κοζάνης, μαζί με άλλους και τον δολοφόνησαν την άνοιξη του 1943».

Το 1943 ενώ καθοδηγούσε τον απελευθερωτικό αγώνα στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας συνελήφθη μαζί με άλλα έξι στελέχη του ΚΚΕ (μεταξύ των οποίων και ο Λάζαρος Ζησιάδης-Τερπόφσκι) από «εθνικιστές αντάρτες» μιας οργάνωσης «παρακλάδι» της ΠΑΟ (ΥΒΕ-ΕΚΑ), με επικεφαλής τον μετέπειτα αρχιδοσίλογο Μιχάλ Αγά. Υποτιθέμενη οργάνωση αντίστασης κατά της βουλγαρικής κατοχής, καθοδηγούμενη και ελεγχόμενη από την κατοχική κυβέρνηση της Αθήνας και τον περίφημο Χρυσοχόου. Λίγες ημέρες μετά μια σύντομη κράτηση σε μια σπηλιά, τα μέλη του ΚΚΕ «θα χαλαστούν» από τους Τουρκόφωνους ενόπλους της οργάνωσης αυτής. Στην πραγματικότητα θα εκτελεστούν, μετά από τρομερά βασανιστήρια.

Το συγκεκριμένο έγκλημα θα οδηγήσει τις σχέσεις ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και Τουρκόφωνων Ποντίων σε περαιτέρω όξυνση, με αποτέλεσμα κάθε προσπάθεια συμβιβασμού στο μέλλον να είναι εντελώς αδύνατη. Ήταν ένας άδικος ομαδικός φόνος, που το ΚΚΕ δεν θα τον συγχωρούσε ποτέ. Ειδικά για το χαμό του Κερασίδη, το ΕΑΜ ορκίστηκε μέσω του αντιστασιακού του τύπου, ότι θα πάρει τρομερή εκδίκηση.



Το ΚΚΕ δεν θα ξεχάσει τον Σίμο. Λίγες εβδομάδες μετά την Απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης από τους Γερμανούς, μία από τις πρώτες κινήσεις, ήταν η οργάνωση επιμνημόσυνης δέησης στη μνήμη του:

«Γιόμισε ο τόπος λουλούδια και στεφάνια και έγινε λαϊκό προσκύνημα στον Αη-Θαράπη. Κουβαλήθηκε τόσος συρφετός κείνη την μέρα που νόμισες ότι άδειασε η μισή Σαλονίκη. Οι ρούγες και τα τρίστρατα της Τούμπας πλημμυρίσανε από φίλους γειτόνους και γνωστούς και στο προαύλι της εκκλησιάς στριμώχνονταν της Ρόδης το σόι και όλος ο σιμεσελές του σχωρεμένου άντρα της του Χρήστου. Ξακουστοί καπεταναίοι του κόμματος, όπως ο Κικίτσας, ο Μάρκος Βαφειάδης, ο Βασίλης Μελίδης (καπετάν Βερμιώτης), ο Στρίγγος και ο Βασβανάς ντυμένοι στα πανωφόρια και στα αμπέχωνά τους σκύβανε με ευλάβεια το κεφάλι κάτω από τα καντηλέρια και δακρύζανε στο μνημόνιο του Σίμου…».

Δεν θα προσθέσουμε κάτι άλλο. Νεολαίοι σαν τον Σίμο, βγαίνουν μια φορά τα εκατό χρόνια, όπως έλεγαν στην πονεμένη μάνα του, οι «ζερβοφέρνοντες» γείτονες της Τούμπας.

Ας αποτελέσει έμπνευση η ηρωική του ζωή στους μελλοντικούς αγώνες της Νέας Γενιάς.

Πηγές:

- Εφημερίδα «Ριζοσπάστης», φύλλο 10/4/1983, σελίδα 6.
- «Διαθέσαμε τη ζωή μας», Επαμεινώνδας Σακελλαρίου, από το «ΒΗΜΑ-Μαρτυρίες», στη σειρά, «Ο Εμφύλιος σε Α’ Ενικό», Αθήνα 2010.
- «Δράμα 1941. Μια παρεξηγημένη εξέγερση», Σπύρος Κουζινόπουλος, Εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2011.
- «Άρης Βελουχιώτης, το χαμένο αρχείο: Άγνωστα Κείμενα», Γρηγόρης Φαράκος, Εκδόσεις «Ελληνικά Γράμματα», Αθήνα 1997.
- «Πέτρες και Ρόδα», του Σίμου Κερασίδη (τραπεζικός και λογοτέχνης, γιος του αδελφού του ήρωα, Χρύσου Κερασίδη). Εκδόσεις Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 1997.
- «Οι αρχές της Αντίστασης στην Δυτική Μακεδονία 1941-1943», Αθανάσιος Καλλιανώτης, διπλωματική εργασία. Θεσσαλονίκη 2000.
- Εφημερίδα «Ελευθερία», φύλλο 15, Θεσσαλονίκη 6 Ιουνίου 1943, στο διαδικτυακό τόπο του ΑΣΚΙ.

Αντικομμουνισμός

Από τον επίλογο του βιβλίου - αφιερώματος για την τρίχρονη εποποιία του ΔΣΕ (εκδόσεις Ριζοσπάστης) :

...Ταυτόχρονα με την ωμή και απάνθρωπη αστυνομική βία χρησιμοποιήθηκε και η κατασυκοφάντηση του αγώνα του ΔΣΕ και των μαχητών και μαχητριών του, όπως και του ΕΛΑΣ και της ΕΑΜικής Αντίστασης, η διαστρέβλωση της ιστορικής αλήθειας, ο αντισοσιαλισμός και αντισοβιετισμός. Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στη διαπαιδαγώγηση της νεολαίας με τον αντικομουνισμό και αντισοβιετισμό και στο ξέκομμα της από τις επαναστατικές παραδόσεις, τις ιδέες και τους αγώνες του ΚΚΕ ...

Ας δούμε ένα έγγραφο - καταγγελία της εποχής, ενάντια σε μια ηρωική δασκάλα. Μία δασκάλα που τολμούσε μέσα στην τρομοκρατία του Μαύρου Μετώπου και στις συνθήκες του Μονόπλευρου Εμφύλιου να εμφυσήσει στα παιδιά τα ιδανικά της Εθνικής Αντίστασης.



Α' ΕΘΝΙΚΟΣ ΠΑΙΔΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ
ΠΑΤΡΩΝ
Αριθμ. πρωτ.166

Εν Πάτραις τη 12η Ιουνίου 1946

ΠΡΟΣ

το Υπουργείον Κοινωνικής Προνοίας
(Διεύθυνσιν Εθνικών Ορφανοτροφ. Οικοτρ. και
Παιδικών Σταθμών)

ΑΘΗΝΑΣ

Λαμβάνω την τιμήν ν' αναφέρω υμίν ευσεβάστως ότι την παρελθούσαν Παρασκευήν 7-6-1946 και περί ώραν 11ην επιστρέψασα εις το γραφείον του ιδρύματος μετά της Αμερικανίδος Μις Μπάρντυ , της διερμηνέως αυτής κας Νικολοπούλου Ελένης , του κου Ράπτη, γραμματέως της ΟΥΝΡΑ και της κας Γεωργακοπούλου Κατίνας μέλους της Διοικητικής Επιτροπής, κατέλαβον την παιδαγωγόν του Ιδρύματος Μεργιάνου Σπυριδούλα, ισταμένην εν μέσω των παιδίων, καθημένων χαμαί και διευθύνουσαν δια των χειρών της τον χρόνον αντάρτικου άσματος "Του ΕΛΑΣ παιδιά κτλ".

Το εκπληκτικόν είναι ότι τα παιδιά εγνώριζον καλώς το άσμα τούτο όπερ σημαίνει ότι έχει προηγηθή διδασκαλία ήτις ελάμβανε χώραν κατά τας ώρας της απουσίας μου εκ του ιδρύματος δι' υπηρεσίαν.

Εθεώρησα καθήκον μου επιβεβλημένον ν' αναφέρω υμίν πάντα τ' ανωτέρω ίνα λάβητε γνώσιν πριν να προκληθούν τα δίκαια παράπονα των μητέρων ή των περιοίκων, δεδομένου ότι εν λόγω παιδαγωγός Μεργιάνου Σπυριδούλα, φύσει επαναστατικού χαρακτήρος δεν είναι διατεθημένη να συμμορφωθή προς τα συστάσεις μου.

Παρακαλώ όθεν όλως εν τη ευαρεσκεία σας διατάξητε ότι ηθέλατε εγκρίνει.

Ευπειθεστάτη.
Η Διευθύντρια.
(ακολουθεί υπογραφή).


Κοινοποίησις
----------------------------------------------------------
Αστυνομική Διεύθυνσις (Ενταύθα)
παρακαλουμένην ίνα λάβη γνώσιν.

Το όνομα της δασκάλας:

Μεργιάνου Σπυριδούλα.

Πώς χάθηκε η μάχη του Μακρυγιάννη

Εναλλακτικός τίτλος της δημοσίευσης, Πώς θα μπορούσε να κερδηθεί από τον ΕΛΑΣ. Ή ακόμα,
"Ο Δούρειος Ίππος".

Ο Ιορδάνης Παπαζαχαρίου (1898-1980), ήταν ένας αγωνιστής της Αριστεράς, μέλος του ΚΚΕ από το 1922 και είχε στο ενεργητικό του, πέρα από τους πολυάριθμους αγώνες και φυλακίσεις, πολλές και καλές εφευρέσεις. Ήταν κάτοχος επτά διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας.

Βλέποντας λοιπόν κατά την διάρκεια της περίφημης μάχης του Μακρυγιάννη την αδυναμία των Ελασιτών να πλησιάσουν τον τοίχο του στρατοπέδου, ο πάντα ευρηματικός και πανέξυπνος κομμουνιστής εφευρέτης πρότεινε στην Οργάνωση της Καλλιθέας την κατασκευή ενός "Δούρειου Ίππου" !!! Έτσι έγινε σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, με τη συμβολή των πολυάριθμων ενθουσιωδών Επονιτών της Καλλιθέας. Ήταν μια καταπληκτική κατασκευή από ατσάλινη λαμαρίνα και θώρακα γερμανικού τανκ, η οποία δοκιμάστηκε άμεσα. Το οπλοπολυβόλο που την χτύπησε από πολύ μικρή απόσταση, ούτε καν "την γαργάλησε".

Με τον "Δούρειο Ίππο", οι Ελασίτες θα μπορούσαν άνετα να πλησιάσουν τον τοίχο του στρατοπέδου, να τοποθετήσουν εκρηκτικά και προ παντός να μην είναι εκτεθειμένοι στα πυρά που προέρχονταν από τα πολυβολεία της Ακρόπολης.

Όμως, "η Οργάνωση είχε δύναμη".

Το 1976, ο Ιορδάνης Παπαζαχαρίου ή "Χαφιές" (όπως ήταν το ελασίτικο ψευδώνυμό του), ξαναχτύπησε. Με την βοήθεια παλιών βετεράνων του ΕΛΑΣ, άφησε ένα ξύλινο ομοίωμα του "Δούρειου Ίππου" έξω από το Ζάππειο Μέγαρο !!! Και όχι μόνο αυτό, αλλά αφιέρωσε την κατασκευή στον τότε υπουργό Δημόσιας Τάξης Σταμάτη, που ως γνωστόν στους παλιούς δεν άφηνε εκδήλωση για τη μάχη του Μακρυγιάννη χωρίς να παρευρεθεί επίσημα. Στους έκπληκτους στην κυριολεξία αστυφύλακες έδωσε το τηλέφωνό του, για να τον πάρει ο ίδιος ο Υπουργός για να του ...εξηγήσει.

Η παρακάτω φωτογραφία είναι από τη σκηνή που έγινε στο Ζάππειο και αφιερώθηκε στην Οργάνωση Βάσης της ΚΝΕ Καλλιθέας.


Να τι έγραψε ο ίδιος στο πίσω μέρος της φωτογραφίας στους Κνίτες της Καλλιθέας:



«Ιορδάνης Παπαζαχαρίου.

25.7.76
Αφιερώνεται στην ΚΝΕ Καλλιθέας.

Παιδιά:
Ο Δούρειος Ίππος που φαίνεται στη φωτογραφία είναι η συσκευή με την οποία έξι άτομα θα μπέναμε στο Τάγμα του Μακρυγιάννη. Είπε σαν το πρότεινα η οργάνωση:
«Μάστορα, μην κουράζεσαι, έχουμε δύναμη μεγάλη».
Είχαμε δύναμη αλήθεια. Μα γιατί δεν πήγαμε από τη Λεωφόρο Συγγρού ευθεία στο τάγμα χωρίς πολλά θύματα; Ποιος μας γέλασε και παλεύαμε δήθεν στις ταράτσες για να ξεκαθαρίσουμε τα νώτα μας;
Πάνε αυτά... Η φωτογραφία είναι από το Ζάππειο. Πήγα το Δούρειο στις 25.7.76. Έβγαλα τις ρόδες. Τ' άφησα δίπλα στο άγαλμα του Ζάππα. Τώρα το πήγανε εκεί που βλέπετε. Έγραψα προς τον υπουργό Δ. Τάξεως και το τηλέφωνο μου.

Αν με καλέσει θα τα πούμε.

Χαφιές»
Πηγές:

• Περιοδικό "σχολιαστής", τεύχος 45, Δεκέμβριος 1986.
• "H σύγκρουση στου Μακρυγιάννη...", άρθρο του ιστορικού Γιώργου Μαργαρίτη, στην εφημερίδα "ΤΟ ΒΗΜΑ", 05/12/2004.

Πρόγραμμα Λαϊκού Μετώπου, Ιούλιος 1936

Στις 23 Ιουλίου του 1936, ανακοινώθηκε επίσημα, η υπογραφή συμφώνου συνεργασίας μεταξύ του ΚΚΕ και του Αγροτικού Κόμματος. Τις υπογραφές στο Σύμφωνο έβαλαν ο γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ Βασίλης Νεφελούδης και ο αρχηγός του Αγροτικού Κόμματος Ιωάννης Σοφιανόπουλος.





«Γενικαί αρχαί και σκοποί του Λαϊκού Μετώπου

Αι υπογεγραμμέναι κομματικαί οργανώσεις, αγωνιζόμεναι δια την υπεράσπισιν των λαϊκών συμφερόντων, την καταπολέμησιν του φασισμού, την προαγωγήν του συγχρόνου κράτους εις μίαν λαοκρατουμένην δημοκρατίαν και την δημιουργίαν μιας δικαιοτέρας κοινωνίας, που θα σέβεται την εργασίαν των ανθρώπων, απεφάσισαν την σύμπηξιν του Λαϊκού Μετώπου.

Το Λαϊκόν Μέτωπον θα επιδιώξει να έλθη εις την εξουσίαν δια της διαφωτίσεως και του προσεταιρισμού της πλειοψηφίας του λαού προς τας αρχάς και το πρόγραμμά του.
Τα κόμματα που απαρτίζουν το μέτωπον τούτο δεν παραιτούνται της οργανικής των αυτοτελείας, περιοριζόμενα δε να επιτύχουν την άμεσον λύσιν των ουσιωδών προβλημάτων που προβάλλουν σήμερον ενώπιον του ελληνικού λαού, συμφωνούν εις τον συντονισμόν της πολιτικής των δράσεως, τόσον εντός όσον και εκτός του κοινοβουλίου. Εις τας μελλούσας εκλογάς θα κατέλθουν με κοινούς συνδυασμούς και κοινόν σήμα. Εάν δε τύχουν της εμπιστοσύνης του ελληνικού λαού θα θέσουν εις εφαρμογήν τας επομένας πολιτικάς και οικονομικός επιδιώξεις.

Πολιτικαί επιδιώξεις

1)Συνταγματική κατοχύρωσις των λαϊκών ελευθεριών (ελευθερία Τύπου, λόγου, απεργίας, συγκεντρώσεως και οργανώσεων) και της λαϊκής κυριαρχίας και υπερασπίσεως αυτών από πάσης επιβουλής.
2)Πλήρης ελευθερία της συνειδήσεως και σεβασμός των θρησκευτικών πεποιθήσεων όλων των πολιτών.
3)Πλήρης ισοτιμία των δύο φύλων.
4)Κατάργησις του νόμου 4229 (περί ιδιωνύμου) και πασών των τροποποιήσεων αυτού, ως και των επιτροπών ασφαλείας.
5)Καταπολέμησις των δικτατορικών φασιστικών οργανώσεων και διάλυσις όλων των οργανώσεων που αποβλέπουν εις παρομοίους σκοπούς.
Παροχή γενικής αμνηστίας προς όλους τους πολιτικούς καταδίκους, εξορίστους και καταδιωκομένους.
6)Καθιέρωσις της αναλογικής ως μονίμου εκλογικού συστήματος.
8) Οργάνωσις αποκεντρώσεως και αυτοδιοικήσεως, δι' απ' ευθείας εκλεγμένων αιρετών οργάνων.

Εξωτερική πολιτική και ένοπλαι δυνάμεις

1)Προσανατολισμός της εξωτερικής πολιτικής προς τας δυνάμεις που ενδιαφέρονται διά την διατήρησιν της ειρήνης και την ειρηνικήν διευθέτησιν των διεθνών διαφορών.
2)Εις περίπτωσιν εξωτερικής ιμπεριαλιστικής επιθέσεως η κυβέρνησις του Λαϊκού Μετώπου θα κινητοποιήση όλας τας εθνικάς δυνάμεις και θα αγωνισθή τόσον εναντίον των ξένων επιδρομέων όσον και κατά των πρακτόρων των εις το εσωτερικόν, δια την υπεράσπισιν της εθνικής ανεξαρτησίας και της ακεραιότητος της χώρας.
3)Η κυβέρνησις του Λαϊκού Μετώπου θα περιβάλη με ιδιαίτερον ενδιαφέρον τας ενόπλους δυνάμεις, θα τας αποκαθάρη από κάθε παραγοντικόν φασιστικόν στοιχείον και θα φροντίση δια την δημιουργίαν στρατού ικανού ν' ανταποκριθή τόσον εις τας ανάγκας της αμύνης της λαοκρατουμένης δημοκρατίας, όσον και εις την προάσπισιν των ελευθεριών του λαού.
4)Προστασία των μειονοτήτων.

Εθνική οικονομία

1)Ρύθμισις υπό του κράτους της πιστωτικής πολιτικής των τραπεζών έναντι των κλάδων της εθνικής παραγωγής (ήτοι συστηματοποίηση της τοποθετήσεως των κεφαλαίων και καθορισμός του τόκου αυτών) κατά τρόπον ενιαίον και συμφέροντα εις το σύνολον και συμμετοχή του κράτους εις τα κέρδη αυτών, με τελικόν σκοπόν την εθνικοποίησιν των τραπεζών.
2)Ενιαία συγκέντρωσις και διαχείρισις των κυριωτέρων αγροτικών προϊόντων (καπνός, σταφίδα, σταφυλή, δημητριακά, βαμβάκι, ελαία και σηροτροφική παραγωγή), υπό των αγροτών, μέσω των γεωργικών συνεταιρισμών. Βαθμιαία εθνικοποίησις τόσον των γεωργικών βιομηχανιών, που κατεργάζονται τας ύλας ταύτας, όσον και των βοηθητικών τοιούτων (ως βιομηχανία λιπασμάτων κ.λπ.).
3)Κρατικός έλεγχος του χονδρικού εισαγωγικού εμπορίου των κυριωτέρων ειδών μεγάλης καταναλώσεως, ως σίτου, σακ- χάρεως, καφέ και καυσίμων υλών (ως βενζίνης και πετρελαίου) δια την προάσπισιν των συμφερόντων του εργαζομένου λαού κατά της αισχροκερδείας.
4)Εθνικοποίησις της πολεμικής βιομηχανίας και της βιομη­χανίας μεταφορών (κυριώτεραι: σιδηρόδρομοι και ατμοπλοΐαι).
5)Αυστηρά καταπολέμησις της αισχροκέρδειας.
6)Κατάργησις των προνομίων των ξένων εταιριών.

Δημοσιονομικά

1)Ριζική αναπροσαρμογή των εξωτερικών και εσωτερικών χρεών του δημοσίου, προς την σημερινήν οικονομικήν κατάστασιν του τόπου.
2)Κατάργησις του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου.
3)Βαθειά και ριζική ανακαίνισις του φορολογικού συστήματος, με σκοπόν την ελάφρυνσιν των εργαζομένων μαζών (εργατών, αγροτών και μικροαστών) και, αντιθέτως, την επιβάρυνσιν των πλουσιωτέρων στρωμάτων.
4)Καθιέρωσις της προοδευτικότητος εις την άμεσον φορολογίαν.
5)Μείωσις εις ικανόν βαθμόν της εμμέσου φορολογίας επί των ειδών πρώτης ανάγκης και ανάλογος αύξησις της φορολογίας επί του εισοδήματος των μεγάλων επιχειρήσεων.
6)Μείωσις της φορολογίας των γεωργικών προϊόντων.
7)Αυστηρά και παραδειγματική τιμωρία των καταχραστών του δημοσίου χρήματος και των φοροκλεπτών.
8)Κατάργησις της προσωποκρατήσεως δια τα προς το δημόσιον χρέη μέχρι ποσού πέντε χιλιάδων και γενική κατάργησις της προσωποκρατήσεως δια τα χρέη προς τραπέζας και ιδιώτας.

Εργατικαί επιδιώξεις

1)Καθολική και πιστή εφαρμογή του 8ώρου. Εισαγωγή της εβδομάδος των 40 ωρών εις τας βιομηχανίας που απασχολούν κυρίως γυναίκας και νεαρά πρόσωπα, άνευ αντιστοίχου μειώσεως του ημερομισθίου.
2)Καθιέρωσις ελαχίστου ορίου ημερομισθίου δι' όλους τους επί ημερομισθίω ή μισθώ εργαζομένους, ως και ανωτάτου ορίου απολαυών εις τας μεγάλας επιχειρήσεις, προς αποκατάστασιν της στοιχειώδους οικονομικής δικαιοσύνης μεταξύ των δημοσίων και ιδιωτικών υπαλλήλων.
3)Εισαγωγή και άμεση εφαρμογή του θεσμού των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, μεταξύ εργατών και εργοδοτών, που να καθορίζουν τους όρους εργασίας και τους μισθούς κατά ενιαίον τρόπον.
4)Άμεσος και καθολική εφαρμογή του θεσμού των Κοινωνικών Ασφαλίσεων.
5)Δημιουργία αυτασφαλείας δια τους μικροεπαγγελμα­τίας, μικροβιοτέχνας και αγρότας.
6)Πραγματική εφαρμογή της προστατευτικής νομοθεσίας και συμπλήρωσίς της.
7)Καθιέρωσις δια πάντα εργάτην και υπάλληλον δεκαπενθημέρου υποχρεωτικής αδείας, κατ' έτος, μετά πλήρων αποδοχών.
8)Παροχή εφθηνής και υγιεινής στέγης.
9)Αυστηρά κατάργησις της πολυθεσίας.
10)Δημιουργία ταμείου ανεργίας προς παροχήν επιδόματος και συσσιτίου εις τους ανέργους.
11)Καταπολέμησις της ανεργίας δια της εκτελέσεως δημοσίων και κοινοτικών έργων.
12)Συμπληρωματική επαγγελματική εκπαίδευσις της εργατικής νεολαίας και οργάνωσις μορφωτικών και ψυχαγωγικών συλλόγων.

Αγροτικά αιτήματα

1) Άμεσος και ολοκληρωτική απαλλοτρίωσις όλων των τσιφλικιών, μοναστηριακών και δημοσίων κτημάτων υπέρ των καλλιεργητών. Απαλλοτρίωσις των ανεπιδέκτων καλλιεργείας λειβαδίων προς αποκατάστασιν των μικρών νομάδων και ποιμένων και εκχέρσωσις των θαμνωδών και αγόνων δασικών εκτάσεων προς αποκατάστασιν των ακτημόνων χωρικών.
2)Σταθεροποίησις της ιδιοκτησίας των αγροτών.
3)Εκτέλεσις έργων αντιπλημμυρικών, αποξηραντικών και οδοποιίας.
4)Ριζική αναδιοργάνωσις της Αγροτικής Τραπέζης και οικονομική ενίσχυση της, αφ' ενός δια της υποχρεωτικής μεταφοράς εις αυτήν ικανού τμήματος των παρά τη Εθνική Τραπέζη καταθέσεων ως και των κληροδοτημάτων και αφ' ετέρου δια της συγχωνεύσεως εις αυτήν του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων.
5)Παροχή αγροτικών δανείων μικροπροθέσμων, μεσοπρο- θέσμων και μακροπροσθέσμων, με τόκον από 3,5 ως 4,5%. Μετατροπή των ανεξόφλητων γεωργικών δανείων εις μακροπρόθεσμα τοιαύτα με ηπιώτερον τόκον.
6)Διαγραφή των αποδεδειγμένως και χαρακτηριστικώς τοκογλυφικών χρεών, εφ' ων έχει αποσβεσθεί το αρχικόν κεφάλαιον.
7)Αναπροσαρμογή των υπολοίπων αγροτικών χρεών προς ιδιώτας τε και τραπέζας σύμφωνα με την σημερινήν οικονομικήν κατάστασιν των ωφειλετών αγροτών, με μείωσιν εξ υπαρχής του τόκου. Προ πάσης τοιαύτης αναπροσαρμογής θέσπισις διετούς χρεωστασίου.
8)Ολοκληρωτική διαγραφή των χρεών ακτημόνων και αστέγων γηγενών τε και προσφύγων εκ των προερχομένων εξ απαλλοτριώσεως δημοσίων και μη γαιών, διά την αποκατάστασιν και εγκατάστασιν αυτών.
9)Μείωσις των χρεών των μισθωτών και αποκαταστημένων επί γαιών ανταλλαξίμου αγροτικής ιδιοκτησίας ή μοναστηριακών κτημάτων και ελάττωσις εξ υπαρχής του τόκου αυτών.
10)Οικονομική ενίσχυσις των συνεταιρισμών παραγωγής και αναδιοργάνωσις αυτών ώστε να γίνουν όργανα εξυπηρετήσεως των αγροτών.
11)Προστασία της γεωργικής παραγωγής δια της συστηματικής καταπολεμήσεως των ασθενειών εις τα ζώα και τα φυτά.

Μικροαστικού επιδιώξεις

1)Αναπροσαρμογή προς την σημερινήν οικονομικήν κατάσταση του ωφειλέτου, των χρεωστών μικροεπαγγελματιών, μικροβιοτεχνών και μικροϊδιοκτητών προς τραπέζας και ιδιώτας, δια μειώσεως του τόκου αυτών και παροχής ευκολιών περί την αποπληρωμήν των.
2)Μείωσις του κεφαλαίου και του τόκου του χρέους προς την Εθνικήν Τράπεζαν και το δημόσιον, εξ αγοράς ή μισθώσεως ανταλλαξίμων αστικών και ακινήτων.
3)Προστασία της επαγγελματικής στέγης.
4)Οργάνωσις της πίστεως προς τους μικροεπαγγελματίας και βιοτέχνας.
5)Διετές χρεωστάσιον.

Παιδεία και αθλητισμός

1)Οργάνωσις της παιδικής προνοίας και της προστασίας της μητέρας και του παιδιού, με έξοδα των δήμων και του κράτους.
2)Οργάνωσις κοινής, υποχρεωτικής και δωρεάν λαϊκής παιδείας, δι' επτά έτη, με γενικόν επαγγελματικόν προσανατολισμόν των προγραμμάτων του λαϊκού σχολείου.
3)Συσσίτια και βιβλία δωρεάν δια τα πτωχά παιδιά με έξοδα των δήμων και του κράτους.
4)Ριζική αναδιοργάνωσις της μέσης και της ανωτέρας παιδείας, καθώς και της επαγγελματικής, δια να προαχθούν αι παραγωγικαί συνθήκαι της χώρας και αι ανάγκαι του πολιτισμού της.
5)Καθιέρωσις της δημοτικής γλώσσης, ως οργάνου όλης της πνευματικής ζωής.
6)Οργάνωσις της φυσικής αγωγής και του αθλητισμού δι' όλην την νεολαίαν.

Υγεία

1)Οργάνωσις υγειονομικών κέντρων, λαϊκών ιατρείων και ίδρυσις νοσοκομείων και σανατορίων καθ' όλον το κράτος.
2)Συστηματοποίησις του αντιφυματικού ανθελονοσιακού και αντιαφροδισιακού αγώνος, δαπάναις του κράτους.
3)Ίδρυσις και οργάνωσις δημοσίων μαιευτηρίων εις όλας τας πόλεις προς δωρεάν περίθαλψιν των απόρων επιτόκων.
4)Δημιουργία υγειονομικών συνεταιρισμών κατά ενώσεις κοινοτήτων δια την οργάνωσιν της ιατρικής περιθάλψεως υπέρ των αγροτικών οικογενειών και συνδυασμός της λειτουργίας των συνεταιρισμών τούτων με τας επαρχιακάς οργανώσεις του κλάδου ασθενείας των κοινωνικών ασφαλίσεων.
Το Λαϊκόν Μέτωπον θα αγωνισθή επίσης και δια τα ζητήματα των άλλων λαϊκών στρωμάτων (προσφύγων, παλαιών πολεμιστών κ.λπ.).
Μόνον η συσπείρωσις και η πάλη του εργαζόμενου λαού κάτω από τη σημαία του Λαϊκού Μετώπου θα οδηγήση εις την ικανοποίησιν όλων των παραπάνω απαιτήσεων. Το Λαϊκόν Μέτωπον καλεί όλα τα δημοκρατικά-αντιφασιστικά κόμματα και δυνάμεις εις τον κοινόν αγώνα δια την προάσπισιν των λαϊκών ελευθεριών και την επικράτησιν της λαϊκής δημοκρατίας.

Εν Αθήναις τη 22α Ιουλίου 1936

Δια το Αγροτικόν Κόμμα της Ελλάδος

ο αρχηγός Ι. Α. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

Δια το Κομμουνιστικόν Κόμμα Ελλάδος ο γραμματεύς της Κεντρικής Επιτροπής Β. ΝΕΦΕΛΟΥΔΗΣ.»

Κάποια σχόλια:

- Αξίζει να διαβάσει κανείς το παραπάνω πρόγραμμα. Δεν θα είναι δύσκολο να καταλάβει, ότι πολλά από τα αιτήματα και πολλές από τις διεκδικήσεις του προγράμματος, 75 χρόνια μετά, όχι μόνο έχουν υπερκαλυφθεί, αλλά σήμερα θεωρούνται και ξεπερασμένα. Δυστυχώς όμως, πολλές από τις κατακτήσεις των εργαζομένων, που δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι χρειάστηκαν θυσίες και μακροχρόνιοι αγώνες για να γίνουν πραγματικότητα, στις μέρες μας, υπό το βάρος του αντεργατικού πραξικοπήματος που βιώνουμε, μπαίνουν ξανά υπό κατάσταση αμφισβήτησης ή ακόμα και χάνονται.

- Αξίζει όμως να διαβαστεί το πρόγραμμα και από αυτούς που μιλάνε για το «μάταιο» ή το «αναποτελεσματικό» των αγώνων που έγιναν κα θα γίνουν.

- Η Αριστερά στάθηκε πάντα στην Ιστορία της με συνέπεια και σταθερότητα στο πλευρό των διεκδικητικών αγώνων των εργαζομένων.

- Τέλος, οι εργαζόμενοι θα πρέπει να είναι απόλυτοι και επιθετικοί στις διεκδικήσεις τους και να μην νοιάζονται καθόλου αν αυτές είναι απορροφήσιμες ή όχι από το κεφαλαιοκρατικό σύστημα. Αυτή είναι και η διαφορά του ταξικού συνδικαλιστικού κινήματος από τον ρεφορμιστικό συνδικαλισμό και εργατοπατερισμό:
«Οι επαναστάτες δεν ανησυχούν καθόλου να μάθουν αν οι διεκδικήσεις τους είναι ενσωματώσιμες ή όχι από τον καπιταλισμό, σύμφωνες ή όχι με την τοκογλυφική εκμετάλλευση της τάξης των καπιταλιστών» (Από την απόφαση του Τρίτου Συνεδρίου της Κομμουνιστικής Διεθνούς).