Στυλιανός Σκλάβαινας

Με αφορμή το αφιέρωμα του Ριζοσπάστη της Κυριακής (26.04.2026) στους 200 της Πρωτομαγιάς του 1944 στην Καισαριανή και την μάλλον λιτή αναφορά στον Στυλιανό Σκλάβαινα. 

Γεννήθηκε στη Σίφνο το 1907. Τελείωσε την εμπορική σχολή στον Πειραιά και έγινε τυπογράφος. Πολύ νέος εντάχθηκε στο εργατικό κίνημα και στην ΟΚΝΕ, ενώ αργότερα έγινε μέλος του ΚΚΕ. Δραστηριοποιήθηκε συνδικαλιστικά και ανήλθε στα ανώτατα κλιμάκια φτάνοντας μέχρι το διοικητικό συμβούλιο της ΓΣΕΕ. Συμμετείχε στην ίδρυση της Ενωτικής ΓΣΕΕ (Φεβρουάριος 1929) και έγινε μέλος του διοικητικού συμβουλίου της.

Στα τέλη του 1931 με την επέμβαση της Κομιντέρν για τον τερματισμό της φραξιονιστικής πάλης (πάλη χωρίς αρχές) διορίστηκε στο Πολιτικό Γραφείο του ΚΚΕ. Μετακινήθηκε στην Μόσχα και όπου και φοίτησε για λίγους μήνες στο Κομμουνιστικό Πανεπιστήμιο Εργαζομένων της Ανατολής (ή KΟΥTΒ) έχοντας το ψευδώνυμο Πετκόφ. Στην Ελλάδα επέστρεψε το 1932. Εξελέγη πάλι στο Πολιτικό Γραφείο του ΚΚΕ στο 5ο (1934) και 6ο Συνέδριο (1935).

Βουλευτής (Θεσσαλονίκης του ΚΚΕ) εξελέγη στις εκλογές του 1932, όπως και στις εκλογές του Γενάρη του 1936 με το Παλλαϊκό Μέτωπο, όπου ορίστηκε και αρχηγός της κοινοβουλευτικής ομάδας.

Το καλοκαίρι του 1935 στο 7ο και τελευταίο Συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς στην Μόσχα (25 Ιούλη μέχρι τις 21 Αυγούστου του 1935) ήταν επικεφαλής της οκταμελούς ελληνικής αντιπροσωπείας που συμμετείχε.

Τον Φεβρουάριο του 1936 πήρε μέρος στις μυστικές διαπραγματεύσεις του ΚΚΕ με το Κόμμα των Φιλελευθέρων του Σοφούλη και υπέγραψε εκ μέρους του ΚΚΕ το περίφημο Σύμφωνο Σοφούλη-Σκλάβαινα προκειμένου να σχηματιστεί κυβέρνηση συνεργασίας και να αποτραπεί η επερχόμενη δικτατορία (η συμφωνία δεν ευδοκίμησε με ευθύνη των φιλελευθέρων, αλλά το περιεχόμενό της έγινε γνωστό στον λαό).

Κατά τη δικτατορία του Μεταξά πέρασε στην παρανομία. Μετά τη σύλληψη του Ζαχαριάδη τον Σεπτέμβριο του 1936, ο Σκλάβαινας μαζί με τους Νεφελούδη και Παρτσαλίδη, σχημάτισαν την τριμελή Γραμματεία που αποτέλεσε τον πυρήνα της καθοδήγησης του παράνομου ΚΚΕ. Συνελήφθη μαζί με τους Νεφελούδη, Παρτσαλίδη τον Απρίλιο του 1938 καταδικάστηκε σε τετραετή φυλάκιση και εκτόπιση. Φυλακίστηκε σε συνθήκες απόλυτης απομόνωσης στις φυλακές της Κέρκυρας στην Ακτίνα Θ', όπου ήταν ήδη κρατούμενοι εκεί ο Ζαχαριάδης και άλλα ηγετικά στελέχη του ΚΚΕ.

Τον Δεκέμβριο του 1938 μετά από ατομικά και ομαδικά βασανιστήρια (από τα οποία δολοφονήθηκε ο γραμματέας της ΟΚΝΕ Χρήστος Μαλτέζος) υπέγραψε δήλωση αποχώρησης από κάθε πολιτική δράση και αποφυλακίστηκε. Τον Φεβρουάριο του 1939 η 5η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ τον διέγραψε από μέλος του κόμματος. Η απόφαση δημοσιεύτηκε στις 12 Μαρτίου 1939 στον παράνομο Ριζοσπάστη και επικυρώθηκε από την Πανελλαδική Συνδιάσκεψη του κόμματος τον Δεκέμβριο του 1942.

Τον Ιούνιο του 1941 ο Σκλάβαινας συνελήφθη από τους Ιταλούς και κλείστηκε στην Ακροναυπλία, όπου η κομματική ηγεσία εκεί τον απομόνωσε. Με εντολή του Ιωαννίδη έγραψε έκθεση προς την ΚΕ του ΚΚΕ για την δράση του την περίοδο από την αποφυλάκισή του στην Κέρκυρα μέχρι και τη φυλάκισή του στην Ακροναυπλία.

Στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Λάρισας και κατόπιν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Χαϊδαρίου. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς την Πρωτομαγιά του 1944 στην Καισαριανή μέσα στους διακόσιους Έλληνες κομμουνιστές.

Με κάθε σεβασμό, θεωρώ ότι η μνήμη της θυσίας του αλλά και η συνολική πολιτική του διαδρομή (παρά την ανθρώπινη στιγμή της κάμψης του στην Κέρκυρα) αξίζουν μια πλήρη και επίσημη κομματική αποκατάσταση.